آفات مهم درختان گردو (روش های مبارزه با آفات گردو )

سطح زیر کشت گردو در جهان

 

بر اساس اطلاعات سازمان خواربار و کشاورزی جهانی (FAO)، سطح زیر کشت گردو در جهان در سال 1998، 584066 هکتار بوده که نسبت به سال 1997 در حدود 10 درصد افزایش داشته است. تولید جهانی گردو نیز بین 700000-800000 تن در سال برآورد شده است. در بین کشورهای جهان، در سال 2004 چین با دارا بودن 185000 هکتار اراضی زیر کشت گردو به تنهایی حدود 30 درصد از کل اراضی زیر کشت گردوی جهان را به خود اختصاص داده و مقام اول را دارا است. پس از آن آمریکا با 86000 هکتار، ایران با 74979 هکتار، ترکیه با 68141 هکتار و اکراین با 28000 به ترتیب در مقامهای دوم تا پنجم قرار دارند. اروپا 32% تولید کل جهانی این محصول را به خود اختصاص داده و بیشتر، آن در کشورهای فرانسه، ایتالیا، رومانی، بلغارستان، یونان و یوگسلاوی تولید می شود.

 

 

پراکنش گردو در جهان

 

سطح زیر کشت گردو در ایران

بر اساس آخرین اطلاعات موجود، سطح زیر کشت گردو در ایران در سال زراعی 1382 برابر 74979 هکتار بوده است. استان همدان یکی از مناطق شاخص تولید گردو در کشور بوده و رتبه نخست تولید گردو در کشور را به خود اختصاص داده بود. در شهر تویسرکان که یکی از شهرستان های استان همدان با وسعت 1556 کیلومتر مربع بوده و در جنوب ارتفاعات الوند واقع گردیده، حدود 3500 هکتار از باغات به گردو اختصاص دارند. این مخزن ژنتیکی گردو، آن را در ایران و جهان سرآمد کرده است.

نقشه پراکنش گردو در ایران

شته خالدار گردو (Dusky-veined aphid) 

Callaphis juglandis Geoze

Syns.: Callipterus juglandis Frisch-Goeze

           Panaphis juglandis (Goetze)

           (Hom., Aphididae)

در ایران حشره مزبور که به نام شته بزرگ گردو نیز خوانده می شود، اولین بار توسط دواچی (1324) گزارش شده است. این شته اختصاصاً روی درختان گردو دیده می شود.

مناطق انتشار

این شته در مناطق فوق استوایی پراکنده بوده و در ایران از استانهای تهران (حجت و ایستاپ، 1359؛ رضوانی، 1365 و آزمایش فرد، 1377)، اصفهان، چهارمحال و بختیاری (دستغیب بهشتی، 1359؛ بهداد، 1363)، مناطق غربی (عبایی، 1362) و بالاخره اکثر نقاط کشور (فرحبخش، 1340) گزارش شده است (مدرس اول، 1372

 

فرم بالدار شته خالدارگردو

کلونی شته خالدارگردو

گیاهان میزبان

این گونه در روی درختان گردو زندگی می کند. کلنیهای آن در سطح رویی برگهای درختان میزبان و در امتداد رگبرگها تشکل پیدا می کند. افراد این شته عسلک فراوانی ترشح می کنند (مدرس اول، 1372).

این گونه فقط حاوی فرمهای بالدار می باشد. ماده های بکرزای بالدار به رنگ سبز مایل به زرد روشن بوده و قفس سینه نیز قهوه ای روشن مایل به سبز می باشد. در روی ترژیتهای 1-8 شکم نوارهای عرضی به رنگ قهوه ای مایل به سیاه قرار دارد. حاشیه رگبالها به رنگ قهوه ای روشن می باشد. طول بدن 5/3-4 میلیمتر است (مدرس اول، 1372).

 

کلونی شته خالدار گردو

 

خسارت

در ایران این شته منحصراً به درختان گردو حمله کرده و با استقرار در حاشیه رگبرگهای اصلی، علاوه بر تغذیه از شیره گیاهی، در اثر ترشح عسلک به فوماژین نیز آلوده می شوند. برگهای درختان آلوده می ریزند (فرحبخش، 1340؛ عبایی، 1362؛ بهداد، 1363).

 

خسارت شته خالدارگردو

زیست شناسی

زمستانگذرانی این شته به صورت روی شاخه ها انجام می شود (آزمایش فرد، 1377). افراد این شته از اواسط فروردین در روی درختان میزبان ظاهر شده و انبوه ترین کلنیهای آن بسته به مناطق مختلف در ماههای اردیبهشت تا تیر ماه مشاهده می گردد (مدرس اول، 1372).

 

کلونی شته خالدار گردو

روش های کنترل

الف- دشمنان طبیعی

محمد بیگی (1379) دشمنان طبیعی زیر را از روی شته های گردو از گردوکاریهای قزوین جمع آوری و گزارش کرده است:

1- Coccinella septempunctata

2- Oenopia conglobata L.

3- Adalia bipunctata L.

4- Exochomus quadriustulatus L

5- Hippodamia vriegata Geoze.

6- Trioxys pallidus Hal.

7- Episyrphus balteatus Degerr.

8- Eupeodes corollae Fabricius.

9- Sphaerophoria scrpita L.

10- Chrysoa allnes Rambur.

11- Mallada rasinus Burmeister.

ب- شیمیایی

به دلیل مرتفع بودن درختان گردو، کار سمپاشی تا حدودی مشکل است و بایستی اینکار توسط سمپاشهای موتوری انجام گیرد که در این صورت استفاده از شته کشهای فسفره توصیه می شود.

 

شته سبز گردو (Green walnut aphid) Chromaphis juglandicola (Kaltenbach)

(Hom., Aphididae)

این حشره در منطقه فوق استوایی پراکنده بوده (مدرس اول، 1372) و در ایران از کرج (آزمایش فرد، 1377) گزارش شده است و احتمالاً در تمام مناطق ایران وجود دارد.

گیاهان میزبان

این حشره به ویژه در روی درختان گردو بسر برده و کلنیهای آن برعکس گونه قبلی در سطح زیرین برگ و در امتداد رگبرگها دیده می شوند. همچنین فرحبخش (1340) آن را علاوه بر گردو از روی کرچک نیز گزارش نموده است.

مناطق انتشار

در ایران شته کوچک گردو در تهران (رضوانی، 1365)، مازندران (حجت و ایستاپ، 1359) و سایر استانهای شمالی و مرکزی کشور (فرحبخش، 1340 و عبایی، 1362) یافت می شود.

شکل شناسی

این حشره فاقد فرم بی بال می باشد. ماده های بکرزای بالدار به رنگ سبز مایل به زرد روشن بوده و چشمهای مرکب به رنگ مایل به قرمز است. شاخکها تقریباً تا نصف طول بدن امتداد پیدا می کنند. زائده انتهایی آخرین مفصل شاخک تقریباً قابل رؤیت نیست. سطح بدن پوشیده از مو بوده و طول آن نیز 6/1-6/2 میلی متر است (مدرس اول، 1372).

 

فرم جنسی ماده شته سبز گردو

 

فرم پارتنوژنز شته سبز گردو

 

کلونی شته سبز گردو

 

روش های کنترل

الف- دشمنان طبیعی

زنبور Trioxys pallidus (Hall) از خانواده Braconidae پارازیتویید اختصاصی این شته می باشد (آزمایش فرد، 1377؛ رخشانی و همکاران، 1379 و محمدبیگی، 1379).

همچنین رخشانی و همکاران (1381) علاوه بر زنبور فوق، زنبور پارازیتویید Aphelinus asychis Walker و زنبورهای هیپرپارازیتوییدAlloxysta citripes (Thompson)، Pachyneuron aphidis (Bouche) وSyrphophagus aphidivorus (Mayr) را از روی این آفت گزارش کرده اند.

ب- شیمیایی

برای کنترل شته های گردو می توان از مالاتیون 60 به نسبت دو در هزار یا سموم فسفره دیگر استفاده نمود ولی حتی المقدور باید از کاربرد سموم شیمیایی خودداری نمود.

 

شپشک دو کوهانه

Eulecanium bituberculatum Targioni

Syns.: Lecanium bituberculatum T.

           Palaeolecanium bituberculatum (T.)

           (Hom., Lecaniidae)

این گونه در نواحی کوهستانی و سردسیری روی درختان گردو دیده شده است ولی خسارت در حد اقتصادی نمی باشد.

این شپشک را کوثری در سال 1328 از روی درختان گلابی اطراف تهران گزارش کرده است. بعضی از باغداران به این آفت، آبله می گویند.

مناطق انتشار

شپشک دو کوهانه در سواحل دریای مازندران و در استانهای آذربایجان، باختران، اصفهان، فارس، خراسان و چهارمحال و بختیاری انتشار دارد (فرحبخش، 1340) و احتمالاً در بعضی از نواحی دیگر میوه خیز کشور نیز دیده می شود.

گیاهان میزبان

سیب، گلابی، به، آلو، زالزالک، ازگیل، زردآلو و گردو از جمله میزبانهای این شپشک می باشند.

شکل شناسی

ماده بالغ کاملاً برجسته و در سطح پشت آن دو جفت برجستگی وجود دارد که یک جفت قدامی کاملاً بزرگتر از جفت دیگر است و به علت همین دو برجستگی بزرگ است که به آن شپشک دوکوهانه می گویند. رنگ بدن آن خاکستری، زرد یا قهوه ای است که روی آن خطوط یا لکه های زرد رنگ ملاحظه می شود. طول آن 4-6 میلیمتر، عرض 3-4 میلیمتر و ارتفاع آن 2-5/2 میلیمتر می باشد. شاخکها 6-7 بندی بوده و صفحه آنال مدور و سطح پشتی بدن دارای خارهای کوتاه نسبتاً زیاد می باشد.

خسارت

فعالیت این حشره همراه با ترشح عسلک فراوان می باشد. آلودگی در درختان آلوده از سرشاخه شروع می شود و خیلی سریع درخت را از پا در می آورد. در اکثر مناطق انتشار این آفت با ویروس کتابی شدن تنه و شانکر تنه و سرشاخه های درختان (خوره) همراه است.

زیست شناسی

این حشره زمستان را به صورت تخم سپری کرده و در ماههای زمستان و اوایل بهار در زیر بدن حشره ماده که به صورت پوشش برآمده و سخت درآمده است به تعداد حدود 1000 عدد دیده می شود. این تخمها در اواخر فروردین تا اوایل اردیبهشت باز می شوند و پوره ها در سطح تنه، برگ، شاخه و نیز میوه های کوچک پراکنده می شوند و با ساختمان خاصی که بدن آنها دارد (سبک و مودار) به سادگی به وسیله باد منتشر می گردند. این حشره دارای یک نسل در سال می باشد (اسماعیلی و همکاران، 1374).

روش های کنترل

الف- دشمنان طبیعی

زنبوری از خانواده Aphelinidae به نام Coccophagus sp. این شپشک را پارازیته می کند (رجبی، 1368).

ب- شیمیایی

شپشک دو کوهانه به سادگی قابل کنترل است. بهترین موقع کنترل آن در موقع زمستان می باشد که این حشره به حالت تخم است. سمپاشی با گبوتکس روغنی یا یکی از سموم فسفره روغنی علاوه بر حشره مذکور روی تخم کنه قرمز پا بلند، تخم شته ها و تا حدودی لیسه سیب نیز مؤثر واقع می شود. در بهار بهترین موقع کنترل مصادف با ظهور پوره های سن اول است و با اکثر سمومی که در باغات مصرف می شود بر طرف می گردند.

 

شپشک نخودی

Eulecanium coryli L.   

Syns.: Lecanium coryli L.

      Eulecanium xylostei

       (Hom., Lecaniidae)

این آفت در نواحی دشت گاهی روی درختان گردو مشاهده شده است ولی در هر صورت روی گردو اهمیت اقتصادی ندارد.

در سال 1328 کوثری این آفت را روی درختان به در کرمان مشاهده کرده است که شاخه های جوان انتهایی آلوده به این شپشک بود. همچنین این آفت از روی درختان به در دامغان و از روی درخت ازگیل در تهران جمع آوری شده است (بهداد و باروتی، 1356).

مناطق انتشار

این حشره در اغلب کشورهای اروپایی، روسیه، تاجیکستان، ترکمنستان، آذربایجان و در ایران در اغلب نواحی میوه خیز کشور وجود دارد ولی تا کنون از باغات اطراف تهران، دامغان، اصفهان، نطنز، کاشان، آذربایجان، کرمان، خراسان، کرمانشاه ، فارس، خرم آباد و بروجرد گزارش شده است. ( بهداد و باروتی ، 1356 )

گیاهان میزبان

این حشره به درختان به، گیلاس، بادام، گردو، سیب، هلو، زردآلو، ازگیل، آلو زرد (فرحبخش، 1340)، همچنین از روی فندق، زالزالک، آلبالو، گوجه (بهداد و باروتی، 1356) و نیز از روی افرا، تبریزی، بلوط، گلسرخ، سیکاس و شمشاد جمع آوری و گزارش شده است.

شکل شناسی

حشره کامل

حشره کامل تقریباً کروی و نخودی شکل و در قسمت شکم مسطح و به گیاه می چسبد. قطر شپشک 4-5/5 میلیمتر و رنگ ماده بالغ قهوه ای زرد تا قهوه ای تیره براق بوده و روی بدن لکه های زیتونی رنگ و یا زرد قهوه ای وجود دارد. شاخکهای آن 6-7 بندی است (بهداد و باروتی، 1356).

تخم

تخمها بیضی شکل، کرمی یا نارنجی رنگ و قطر آنها حدود 5/0 میلیمتر است. سطح تخمها شفاف بوده ولی معمولاً از ماده مخصوص مومی شکل که به صورت گرد سفید رنگی درآمده است پوشیده شده و همین گرد باعث می شود تخمها بهم نچسبند. رنگ تخمها در موقع تفریخ پر رنگ تر می شود (بهداد و باروتی، 1356).

پوره

پوره های سن اول کشیده و نارنجی و به طول 5/0 میلیمتر است. پاهای آنها خوب رشد کرده و در انتهای بدن درز یا شکاف مخرجی به خوبی دیده می شود. پوره های سن دوم کشیده

و نسبتاً مسطح و بزرگتر ولی نسبت به پوره های سن اول پاها و شاخکهای کوتاهی دارد. رنگ این پوره ها پررنگ تر و قهوه ای و پشت آنها کمی کیتینی است. حرکت پوره های سن دوم کندتر از سن اول است (بهداد و باروتی، 1356).  

خسارت

این حشره با مکیدن شیره گیاهی باعث ضعف شدید درختان میزبان می گردد. همچنین با ترشح عسلک باعث تجمع گرد و خاک در سطح تنه و سرشاخه و برگ درختان میزبان و احیاناً تولید دوده (فوماژین) می شود و در نتیجه باعث رکود فعالیتهای فیزیولوژیک درخت به خصوص فتوسنتز می گردد. در نواحی دشت که دارای فصل رویش طولانی و معتدل گرم می باشند خسارت بیشتری ایجاد می کنند. 

زیست شناسی

این حشره زمستان را به صورت پوره سن 2 به سر می برد. پوره ها در این حالت از پشت به شکل بیضی و قرمز متمایل به قهوه ای رنگ دیده می شوند که اگر یکی از آنها را با سنجاق از گیاه میزبان جدا کنیم

/ 1 نظر / 837 بازدید