بیماری های مهم درخت انجیر

 

·       پوسیدگی قهوه‌ای(درونی) میوه انجیر :

پوسیدگی قهوه‌ای(درونی) میوه انجیر fig brown rot(fig endosepsis)
بیماری ناشی ازقارچ ناقص Fusarium moniliforme است که اسپورهای آن با زنبور Blastophaga به داخل میوه‌ی انجیرانتقال می‌یابد وموجب پوسیدگی داخل میوه می‌شود .

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

·       لکه برگی سرکوسپورایی انجیر :


 

لکه برگی سرکوسپورایی انجیر fig cercospora leaf spot

 

 بیماری ناشی از Cercospora spp مانند( C. bolleana) است؛ که منجر به تولید لکه‌های مازویی در برگ انجیر می‌شود.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 

 

·       ترشیدگی انجیر  fig souring

 

بیماری درایران ناشی از مخمر Hanseniospora osmophila است که با مگس سرکه یا سوسک میوه انجیر از طریق چشم میوه انجیر به داخل آن انتقال می‌یابد. این مخمر‌ها باعث ترشیدگی، ایجاد بوی الکل و تغییر رنگ میوه می شوند.

 

 ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 

·       شانکر یا خشکیدگی سرشاخه انجیر

 

علایم بیماری:

 

بیماری به صورت زخم در ساقه و شاخه های انجیر ظاهر می شود.زخم ها به هم می پیوندند و طی چند سال سبب خشگیدگی شاخه ها و مرگ درخت می گردد. چنان چه شدت بیماری زیاد باشد ممکن است در سال اول آلودگی شاخه ها خشگ شوند.روی نواحی آلوده نقاط سیاهی ظاهر می شوند که پیکنیدیوم های قارچ هستند.

 

 عامل بیماری:

 

 از شاخه قارچهای ناقص عامل بیماری خشگیدگی سرشاخه های انجیر می باشد. این قارچ تولید دو نوع اسپورPhomopsis spقارچ   (پیکنیدیوسپور) می کند. یک نوع تک سلولی بیضوی شکل و نوع دیگر یک سلول نخی شکل می باشد.

 

         از شاخه آسکومیکوتا می باشد.آسکوسپورهای این قارچ دو سلولی شفاف می باشند Diaporthe cineracensتلئومورف قازچ 

 

نقشی در انتشار بیماری ندارند.آلودگی توسط اسپورهای غیر جنسی(پیکنیدیوسپورها) از راه زخم های تازه انجام می شود.

مبارزه:

انتخاب قلمه از درختان سالم , تقویت درختان , قطع درختان شدیداً آلوده و سوزاندن آن ها ,انجام هرس در فصلی که امکان باریدن باران نباشد در کاهش آلودگی مؤثرند. تراشیدن محل زخم و پوشاندن آن محل با سمومی مانند پلی رام و با ویستین و سپس چسب پیوند در جلوگیری از پیشروی زخم ها نتیجه بخش بوده است

 

  

 

 ·       لکه برگی سرکوسپورا

 

علائم بیماری:

 

 
لکه­های ایجاد شده بر روی گونه­های رافیس در دو سطح برگ آن به صورت نقطه­های قهوه­ای خرمایی رنگ به قطر بیش از دو میلی‌متر دیده می­شود. این لکه­ها به تدریج تیره‌تر و گرد و نامسطح با هاله زرد رنگ دیده می­شوند. گاهی لکه‌ها بهم پیوسته و عامل پژمردن گیاه می‌شوند.

 

لکه برگی سرکوسپورا روی بافت لاستیک هندیافیکوس پلاست به صورت تغییر رنگ سطح برگ ظاهر می­شود و نواحی گرد کمی برجسته، ریز به رنگ سبز تیره و روشن مشاهده می­شود. استرومای سیاه ریزی از عامل بیماری روی زخم­ها تشکیل می­گردد و برگ­هایی که آلودگی شدید دارند جدا می­شوند. اما همین لکه برگی سرکوسپورا روی گیاهان زینتی مخصوصاً لاستیکی بچه یا (Baby rubber) به صورت لکه­های برجسته خرمایی در سطح برگ ظاهر می‌شوند و به تدریج این لکه­ها قهوه­ای تیره شده و به ندرت به قطر یک میلی‌متری بالغ می‌شوند. البته روی فلادمیرون یا برگ قلبی لکه­های زرد کوچک تا قطر 27 میلی‌متر بالغ می‌شوند. مرکز لکه­ها فرورفته، سوخته و حاشیه‌ی آن‌ها به رنگ زرد دیده می­شود.

 

علائم متفاوت حاصل از یک پاتوژن روی گیاهان مختلف

 

با توجه به اینکه اندام‌های بافتی و سختی فیزیولوژی گیاه متفاوت است و با توجه به عکس‌العمل‌هایی که خود گیاه در مقابل پاتوژن نشان می­دهد، لکه نیز متفاوت دیده می شوند.

 

عامل بیماری:

 

قارچ Cercospora rhapisicola عامل بیماری لکه­برگی سرکوسپورای است. استرومای قارچ به اندازه 38 15×5030 میکرون است. کنیدی­برها قهوه­ای بدون حجره تا دو حجره­ای و ندرتاً منشعب می‌شوند، معمولاً دارای یک دیواره عرضی هستند. کنیدی­های دو حجره­ای شفاف و نوک تیز تا کمی خمیده هستند و قاعده آن‌ها بریده و نوک آن‌ها کمی تیره بوده که از 3 تا 9 دیواره از منابع مختلف در گیاهان گزارش شده است.

 

حرارت مناسب برای رشد قارچ 25 درجه گزارش شده است و در فاصله زمانی چهار هفته علائم بیماری را نشان می‌دهند. علائم لکه برگی سرکوسپورا روی درخت لاستیک هندی پس از 60 روز از تلقیح ایجاد می­شود و حساسیت برگ‌های سنین مختلف معمولا ‌ً متفاوت است و در طبیعت برگ‌های مسن تر علائم را بهتر نشان می دهند.

 

کنترل بیماری:

 

کاربرد هفتگی زینب مفید و موثر گزارش شده است

 اتشک

 علایم بیماری :

درختان مبتلا به آتشک مجموعه ای از علایم را نشان می دهند. به طور کلی سه نوع علایم قابل تشخیص است و زمان آلوده شدن درخت و اندامی که آلوده شده تعیین کننده نوع نشانه بیماری است. اولین نشانه ای که آشکار می شود، سوختگی شکوفه هاست که بلافاصله پس از باز شدن گل ها صورت می گیرد.

در مراحل اولیه آلودگی، گل ها ظاهری آبسوخته پیدا کرده و به سرعت سیاه می شوند. عموما کل شکوفه های یک خوشه دچار سوختگی شده و می میرند.

 

سوختگی شاخه ها بارزترین نشانه این بیماری است که یک تا چند هفته بعد از ریختن گلبرگ ها قابل مشاهده است. در این مرحله برگ ها و شاخه های آب دار نیز به قهوه ای تا سیاه تغییر رنگ داده و سر شاخه ها به سمت عقب خم شده، حالت سر عصایی به خود می گیرند.

 

در ادامه فصل با گرم شدن هوا، روی همین شاخه ها می توان تراوشات باکتریایی (Ooz) را دید که به صورت قطرات ریز چسبناکی ترشح می شوند. در شرایط مساعد، آلودگی به شکل شانکر به سمت پایین (تنه درخت) توسعه یافته و در کل، درخت ظاهری سوخته در آتش پیدا می کند.

 نشانه ها روی میوه هم قابل مشاهده است به طوری که میوه های درختان بیمار- اگر در مراحل اولیه آلوده شوند- کوچک، تیره رنگ و چروکیده می مانند و - اگر دیرتر آلوده شوند- زخم های قرمز قهوه ای تا سیاه رنگ را روی سطح آن می توان دید.

روی این میوه ها هم می توان تراوشات باکتری را دید؛ به خصوص اگر هوا گرم و مرطوب باشد. اگر پایه درخت به بیماری حساس باشد(مانند درخت به)، کل درخت پژمرده شده و خواهد مرد. نشانه های بیماری را حتی در زمستان به صورت برگ های خشکیده روی درخت می توان دید.

 چرخه بیماری :

 

بیماری2فازدارد  :

۱:فاز بهاره که باعث آلودگی گلها و برگها می شود. ۲: فاز پاییزه که باعث آلودگی شاخه ها می شود. گسترش بیماری در باغ توسط حشرات گرده افشان است

 

فصل زمستان باکتری عامل بیماری را در شانکرهای ایجاد شده در شاخه ها می گذراند و در بهار با گرم شدن هوا دوباره فعال شده و خود را همراه تراوشاتی به سطح درخت می رساند. حشراتی مانند زنبور عسل که جذب این تراوشات می شوند و نیز قطرات باران عامل مهمی در انتقال باکتری ها به گیاه و ایجاد بیماری جدید هستند. این انتقال از راه گل ها و نیز زخم های ناشی از نیش حشرات یا تگرگ و... صورت می گیرد و برای همین است که اولین نشانه های بیماری در شکوفه ها خود را نمایان می کند.

 

سپس باکتری پس از استقرار و تکثیر، راه خود را داخل درخت یافته و به طور سیستمیک در درخت منتشر می شود. در حرکت به سمت سرشاخه ها، آنها را خشکانده و در حرکت به سمت تنه با ایجاد شانکر در آخر فصل خود را برای زمستان گذرانی آماده می کند.

 

گاهی این شانکرها به حدی توسعه می یابند که درخت مجالی برای ادامه زندگی نمی یابد و از پای در می آید؛ این زمانی است که پاتوژن تمام درخت را آلوده کرده باشد.

 

راه های مبارزه :

 

بهترین راه برای کنترل آتشک، راهکارهای تلفیقی است که شامل عملیات باغبانی (که باعث کاهش حساسیت درختان و جلوگیری از انتشار بیماری در باغ شود)، تلاش برای کاهش میزان اینوکولوم اولیه در باغ و سمپاشی در زمان مناسب با باکتری کش ها برای پیشگیری از بیماری در زمانی که شرایط برای ایجاد بیماری مهیاست.

 

موثرترین کار در این مورد برای کاهش گسترش بیماری، اجتناب از کاشت پایه ها و ارقام حساس است

 

·       پوسیدگی طوقه و ریشة انجیر                  Ph.cryptogea 

 

Phytophthora Root & Crown Rot

 

گونه های جنس Phytophthora در گیاهان مختلف تولید بیماری می کنند یکی از خطرناکترین بیماریها، پوسیدگی ریشه و طوقة درختان میوه است تا کنون بیش از 60 گونه فایتوفتورا شناسایی شده که بیش از 15 گونه از ایران گزارش شده است همة گونه های فاتیوفتورا انگل اختیاری هستند و روی گیاهان مختلف ایجاد بیماری می کنند گسترة میزبانی اغلب گونه ها هم زیاد است. پوسیدگیهای طوقه ، یقه و ریشة درختان سیب عملاً در تمام کشورهای سیب خیز جهان شیوع دارد ولی در گلابی فقط پوسیدگی طوقه گزارش شده است.

علائم بیماری:

 

علائم پوسیدگی ریشه و طوقه در گیاهان مختلف کم و بیش شبیه به هم است بطوریکه غالباً قارچ موجب پوسیدگی ریشه های فرعی و اصلی شده و موجب ایجاد لکه های آبسوخته روی طوقه می شود که این لکه ها بتدریج قهوه ای تا سیاه شده و ممکن است دور تا دور طوقه را فرا بگیرد و گیاه را از پای اندازد هر چند قارچ در ناحیه ریشه و طوقه تولید بیماری می کند اما در شرایط مناسب اسپورهای قارچ بطرف بالا پرتاب شده (باد یا شتک باران ) و باعث آلودگی شاخه ، برگ و میوه می شوند . ترشح صمغ از نواحی طوقه تا ارتفاع نیم متری تنه از علائم بارز بیماری است صمغ ابتدا آبکی و شفاف است و سپس خشک و در نواحی مرطوب و پر باران ، صمغ در اثر بارندگی حل و شسته شده ، سپس پوسیدگی قهوه ای در طوقه و ریشه بوجود می آید.

 

بیولوژی و رفتار اکولوژیک گونه های عامل پوسیدگی ریشه و طوقه درختان میوه کم و بیش شبیه همدیگر است و به همین دلیل روشهای مبارزه نیز در آنها از اصول مشابهی پیروی می کند در ایران مهمترین درختان میوة میزبان این قارچ عبارتند از مرکبات ، پسته ، سیب ، گردو و بادام . علاوه بر این بیماری از روی درختان انار ، انجیر، زرد آلو، گلابی و آلو نیز گزارش شده است.

 

نشانه های بیماری اغلب نا مشهود است مگر اینکه لایه های خارجی پوست (پریدرم) را تا نزدیکیهای لایة زاینده بردارند و آوندهای آبکشی نمایان شود بافتهای آوند آبکشی در درختهای بیمار به جای آنکه سفید رنگ باشند نکروزه و به رنگ قهوه ای مایل به قرمز هستند که سرانجام با پوسیدن آنها برنگ قهوه ای تیره در می آیند شانکرهای فعال پوسیدگی طوقه در قسمت داخلی تر آوندهای آبکشی حالت نواری مرمری پیدا می کنند و حاشیة مشخص نواحی سالم و آلودة نکروزی را از یکدیگر جدا می کند. در پوسیدگی طوقه ممکن است بافتهای تنه درخت تا ارتفاع یک متری از سطح زمین نکروزه شود. زخمهایی که در اثر این بیماری در تنه ایجاد می شود به سمت پائین (طوقه) و حتی ریشه توسعه می یابند. پوست قسمتهای آلوده بسیار سخت شده و با دست به سختی شکسته می شود پوست تنه در ناحیه طوقه بصورت ورقه های خشک و بطور عمودی از درخت جدا می گردد. با فساد پوست و آوندهای آبکشی در جریان انتقال شیرة پرورده از قسمت هوایی به ریشه اختلالاتی بروز کرده و ممکن است بطور کلی قطع شود و درخت از پا درآید. علائم بیماری گموز ممکن است روی برگ ، جوانه و شاخه نیز ظاهر شود ، برگها از ناحیة دمبرگ حالت رنگ پریدگی به خود گرفته و زرد می شوند این زردی در رگبرگهای میانی به خوبی قابل تشخیص است برگها پس از مدتی ریزش می کنند و درخت ضعیف می گردد. ضعف درخت از نوک درخت شروع شده و به تدریج به قسمتهای دیگر تنه سرایت می کند (Die Back) در مورد مرکبات : در اثر ترشح قطرات باران (Splashing) اسپورهای قارچ از خاک به روی میوه ها منتقل شده و موجب پوسیدگی قهوه ای میوه (Brown Rot) می گردد که در شرایط انباری غالباً پیشرفت می کند و کل میوه قهوه ای می گردد.