شرایط پرورش زیتون

تصویر


باغ زیتون برای اینکه سود آور باشد و همه ساله محصول خوب و اقتصادی تولید نماید باید در مناطقی کاشته شود که شرایط محیطی با آن سازگار باشد . محصول باغهای جدید زیتون در طول سالیان اولیه پس از کاشت بایستی به سرعت زیاد شود و دخت هرچه سریعتر به سن باردهی اقتصادی برسد. بنابراین مکانی که برای احداث باغ در نظر گرفته می شود به طور یقین کمیت و کیفیت محصول را تحت تاثیر قرار خواهد داد
-  نقش دما:
کشت زیتون درمناطقی توصیه می شود که دارای حداقل دمای مطلق 8- درجه سانتی گراد به شرط عدم تداوم یخبندان باشد.و درجه حرارات درتابستان 40 الی50 درجه سانتی گراد را تحمل میکند اما تولید محصول (میوه ) ودرصد روغن آن دراین شرایط کاهش پیدا میکند.
زیتون در مناطقی بهترین عملکرد و بهترین کیفیت را خواهد داشت که دارای زمستانهایی معتدل و تابستانهایی گرم و خشک و طولانی باشد در این شرایط میوه ها امکان رسیدن پیدا می کنند .زیتون درختی است نیمه گرمسیری و بنابراین به یخبندانهای شدید حساس است اما این حساسیت در دوره های مختلف رشد گیاه فرق می کند . اگر درجه حرارت هوا در دوره استراحت گیاه به تدریج کاهش یابد حتی اگر به 13- درجه سانتیگراد هم برسد خسارت وارد شده به درخت قابل توجه نخواهد بود اما اگر در همین زمان درجه حرارت بطور ناگهانی کاهش یابد ممکن است به نابودی گیاه منجر شود . شاخه های بارده درخت در درجه حرارتهای 5- سانتی گراد ممکن است از بین برود و یخبندانهای کوتاه مدت ناگهانی موجب ایجاد سوراخهای کوچکی بر روی شاخه های میوه ده خواهد شد زمینه را برای حمله باکتری گره زیتون فراهم می آورد که موجب از بین رفتن بافت صدمه دیده خواهد شد .


 بارش :
زیتون در مناطقی که بارندگی سالیانه بین 500 تا 800 میلیمتر باشد بصورت دیم بخوبی رشد و نمو کرده و محصول قابل قبولی تولید می کند با وجود این ، در مناطقی که بارندگی آنها در سال 1000 ملیمتر یا بیشتر و 200 میلیمتر یا کمتر هم باشد پرورش داده می شود . البته در این مناطق این عمل اقلیمی با کمک بشر تعدیل شده است . یعنی در مورد اول زیتون ترجیحا روی تپه ها و در شیب های رو به جنوب و در مورد دوم (بارندگی کم ) در خاکهای عمیق و با تراکم کم کاشته می شوند .دو مرحله از مراحل حساس رشد درخت ، مرحله سخت شدن هسته و تجمع روغن در میوه است . در این دو مرحله درخت به رطوبت کافی در خاک نیاز دارد در صورتیکه در ماههای مرداد و شهریور بارندگی وجود نداشته باشد محصول کاهش خواهد یافت در این مناطق آبیاری تکمیلی بسیار مفید خواهد بود .
 
- رطوبت :
اصولا درخت زیتون به رطوبت زیاد محیط حساسیت دارد و از کاشت ان در مجاورت دریا باید خودداری گردد زیرا رطوبت زیاد و مداوم زمینه را برای رشد و حمله بیماریهای قارچی و باکتریایی فرآهم می آورد . بیماری لکه طاوسی یکی از بیماریهای رایج مناطق مرطوب است .وجود مه در زمان شکوفه دهی نیز باعث سقط جنین و ریزش گلها خواهد شد .
مقدار بارندگی ونظم آن بسیار مهم است اکثر مناطق بالای 300 میلی متر مناسب بوده ودرمناطقی که بارندگی تا 400 میلی متر است بهتر است محل انتخاب باغ درشیب شمالی درنظر گرفته شود تا رطوبت موجود درخاک حداکثر باشد.
- تگرگ و برف
بارش تگرگ باعث زخمی شدن شاخه ها و سرشاخه های درختان می شود که طغیان بیماری گره زیتون را در پی دارد .
- ساعات آفتابی
محصول رضایت بخش و اقتصادی زیتون در مناطقی که بیش از 1500 ساعت آفتاب در سال داشته باشند بدست می آید .
- ارتفاع از سطح دریا
ارتفاع از سطح دریاههای آزاد یکی از عواملی است که بر روی کیفیت عوارض جوی نظیر حرارت . بران . برف و ... عملا تاثیر می گذارد اما شدیدا به عرض جغرافیایی منطقه مورد نظر بستگی دارد .در ایران زیتون در ارتفاعات 1500 متر در شیراز . صفر در بوشهر .100 متر در دزفول و 400 متر در منجیل بخوبی رشد و نمو می کند .
- نیازمندیهای خاک
زیتون اگرچه به طیف وسیعی از خاکها سازگار است اما در خاکهایی بیشترین عملکرد را خواهد داشت که درخت بتواند بدون محدودیتهای فیزیکی و شیمیایی ریشه های خود را گسترش دهد .در اراضی فقیر و کوهستانی برای جلوگیری از فرسایش و یا حتی مصرف شخصی . می توان درخت زیتون را کاشت اما برای برداشت محصولی اقتصادی . باید آن را روی تپه های کم شیب و اراضی رسوبی با خاکهای عمیق و حاصلخیز و کاملا نفوذپذیر به آب  و با ظرفیت قابل قبول کاشته شوند .
خاک منطقه درصورت داشتن حداکثر شوری تا 7/2 ds/m دارای محصول خوبی خواهد بود ومناسب ترین PH برای زیتون8-7 میباشد باافزایش شوری تا5 ds/m مقدار 25% محصول کاهش خواهد یافت . بهترین خاک برای زیتون بافت سبک وغنی از مواد آلی میباشد .
شیب :
زیتون بر روی شیبهای مختلفی کاشته می شود اما بر اساس امکان انجام مدیریتهای زراعی و اثرات مقدار شیب بر روی آن . مقدار تولید محصول در اراضی 8 تا 50 درصد انتخاب می گردد.
ویژگیهای فیزیکی خاک :
زیتون خاکهای یکنواخت با بافت متوسط و سنگین را ترجیح می دهد و بطور کلی عمق خاک زراعی لازم برای هردرخت نباید از 1 الی 5/1 متر کمتر باشد .خاکهای شنی برای کاشت زیتون در مناطق خشک مناسبترند زیرا قطرات بران به محض باریدن در شن نفوذ کرده و به سطح ریشه های موین می رسند و از تبخیر آب و فرسایش خاک نیز جلوگیری می شود . سطح آب زیرزمینی نبایست کمتر از 100 سانتی متر باشد .
منابع:
منابــــع :                                                    
۱)    درویشیان، محمود، (1386). زیتون، ترجمه، نشر آموزش کشاورزی کرج
۲)    زینانلو، علی اصغر، (1389). گزارش نهائی طرحهای تحقیقاتی ایستگاه تحقیقات زیتون، طارم، زنجان.
۳)     سالار دینی، علی اکبر (1366). حاصلخیزی خاک، انتشارات دانشگاه تهران
۴)     سید نژاد، سید منصور(1380)، بررسی متابولیسم کربوهیدراتها و لیپیدهای زیتون رقم روغنی رودبار در طی رسیدگی میوه، پایان نامه دکتری تخصصی، دانشگاه تهران، دانشکده معلوم.
۵)    صادقی ، حسین،1381؛ کاشت، داشت وبرداشت زیتون، نشر آموزش کشاورزی
۶)طباطبائی، محمد،(1384). زیتون و روغن آن، انتشارات صندوق مطالعاتی توسعه کشت زیتون، معاونت باغبانی، وزارت جهاد و کشاورزی