اسهال در نشخوارکنندگان کوچک


اسهال به افزایش دفعات ، ابکی بودن یا افزایش حجم دفع مدفوع اطلاق میگردد.مدفوع ممکن است شامل خون یا موکوس و همچنین بدبو باشد .رنگ مدفوع ممکن است غیر طبیعی باشد با این حال ممکن نیست براساس رنگ ،قوام یا بوی مدفوع به تشخیص قطعی عامل عفونت زا برسیم .تشخیص قطعی نیازمند نمونه هایی برای انالیز میکروبی است .عوامل متعددی شامل عوامل باکتریایی ،ویروسی ،انگلی و جیره غذایی در ایجاد اسهال دخیل هستند.
خطر هجوم مگسها
گوسفندانی که مبتلا به اسهال هستند مورد تمایل هجوم مگسها می باشند برای کمک به پیشگیری از هجوم مگسها  توصیه به قطع دم بره ها شده است با این حال دم نه خیلی بلند ،نه خیلی کوتاه باید قطع  شود مدفوع بر روی دم های بلند جمع می شود از طرف دیگر دم باید به اندازه کافی بلند باشد تا فرج میشها بپوشاند اگر بره بتواند دمش را تکان دهد قادر خواهد تا مدفوع با استفاده از دمش به دور پرتاب کند در غیر اینصورت مدفوع به سمت پایین پشت حیوان حرکت خواهد کرد .
اسهال در بره ها و بزغاله های نوزاد
علیرغم پیشرفت در شیوه های مدیریت و و پیشگیری و استراتژی های درمان اسهال هنوز یک بیماری خیلی معمول و پر هزینه است که نوزادان نشخوارکنندگان کوچک را تحت تاثیر قرار می دهد .یک مطالعه در ایستگاه ازمایش گوسفندان در امریکا نشان داد که اسهال عامل 46 درصد از مرگ ومیر بره ها می باشد اسهال در بره ها و بزغاله  ها یک بیماری چند فاکتوری و کمپلکس است که شامل حیوان ،محیط ،تغذیه و عوامل عفونت زا می باشد.چهار عامل عمده اسهال در بره ها و بزغاله ها در طی ماه اول زندگی ، اکلای ،روتا ویروس ، سویه های کریپتوسپوریدیوم و سویه های سالمونلا می باشند که اسهال اکلای شایعتر است

اکلای :
اسهال اکلای یک بیماری فرصت طلب مرتبط با شرایط محیطی کثیف و اصول بهداشتی بد است در بر ه ها و بزغاله های کمتر از 10 روز دیده می شود اما بیشتر در سن یک تا چهار روزگی معمول هست معمولا خود را به صورت شیوع در بره ها و بزغاله های بین 12و48 ساعته نشان می دهد .همچنین دهان آبکی هم نامیده می شود زیرا بزاق بره های عفونت یافته جاری میشود و آنها یک دهان سرد دارند .مایع درمانی یک اصل درمان می باشد.
انتی بیوتیک برای هم درمان وهم پیشگیری اسهال های اکلایی در بره ها استفاده میشود.اسپکتینومایسین ،داروی دهانی اسهال خوک ،عموما استفاده میشود .اگرچه این دارو درگوسفند وبز ثابت نشده است .میش ها وبزها می توانند با واکسن اکلای گاوان قبل از زایمان واکسینه شوند تا ایمنی غیر فعال افزایش یابد استفاده ار نئومایسین در بره ها یی که نرمال به نظر میرسند ممکن است پیشرفت شیوع را متوقف کند.بلع کافی کلستروم بوسیله ی نوزادان وقوع بیماری را کاهش میدهد .
روتا ویروس :
بره ها و بزغاله ها با گروه B  روتا ویروس عفونی می شوند در صورتی که بیشتر حیوانات دیگر و انسان با گروه A روتا ویروس عفونی می شوند روتا ویروس عموما سبب اسهال در بره ها و بزغاله های 2 تا 14 روز میشود. روتا ویروس در حیوانات جوان به صورت حمایتی درمان میشود .واکسن زدن میش ها و بزها با واکسن روتا ویروس گاو قبل از اینکه انها زایمان کنند ایمنی غیر فعال را افزایش می یابد . ویروس ها در گوساله ها نسبت به بره ها و بزغاله ها عامل اسهال متداولتری هستند .
کریپتوسپوریدیوم :
کریپتوسپوریدیوم پاروم یک تک یاخته است که می تواند اسهال مشابه روتا ویروسها ایجاد کند .کریپتوسپوریدیوم می تواند سبب اسهال در بره ها وبزغاله های 5 تا 10 روزه شود.حیوانات عفونت یافته اغلب فعال وهوشیار هستند. اسهال اغلب آبکی و زرد است.هیچ درمان موثر مداومی برای کریپتوسپوریدیوم در نشخوارکنندگان شناسایی نشده است .گزارشات پیشنهاد می کند که decoquinte (نام تجاری Deccox)و موننزین سدیم (نام تجاری Bovatec) برای کنترل کریپتوسپوریدیوم ممکن است مفید باشد .آمونیاک و فرمالین به نظر میرسد در حذف کریپتوسپوریدیوم از محیط خیلی موثر باشد.بهترین کنترل کریپتوسپوریدیوم در بزغاله ها و بره ها دریافت ایمنی کافی از کلستروم است .
 
 
سالمونلا:
باکتری سالمونلا هزاران سروتیب دارد و همه پتانسیل ایجاد اسهال را در حیوانات دارند .سالمونلا می توانند سبب اسهال در بره ها و بزغاله ها در هر سنی شود. حیوانات کمتر از یک هفته سن احتمال بیشتری دارد که بدون نشان دادن علائم بالینی تلف شوند .در صورتی که حیوانات بزرگتر از یک هفته احتمال بیشتری وجود دارد که اسهال را نشان دهند. سالمونلا همچنین سبب شیوع اسهال در اواخر آبستنی می شود و اغلب مرتبط با سقط است . سفید کننده یک ضدعفونی کننده ی موثر در زمان شیوع است .کارایی واکسن مورد سوال است و تا به امروز واکسیناسیون در گوسفند وبز ارزیابی نشده است
ژیاردیا:
اسهال القا شده توسط ژیاردیا خیلی معمول است اما تنها محدود به بره ها و بزغاله های 2-4 هفته سن نمی شود اسهال معمولا گذرا است اما حیوانات عفونت یافته می توانند کیست را برای هفته های زیادی دفع کنند که یک منبع عفونت برای برای حیوانات دیگر واحتمالا انسان فراهم می کنند حیوانات عفونت یافته می توانند به طور موثری با فنبندازول درمان شوند
تغذیه :
عوامل عفونی تنها سبب اسهال در نوزادان نیستند مشکلات تغذیه ای می توانند منجر به اسهال شوند اسهال تغذیه ای در حیوانات یتیم به دلیل کیفیت پایین جایگزینهای شیر ،اشتباهات در مخلوط کردن و غذا دادن بیش از حد بیشتر معمول است .مصرف چراگاههای شاداب با جیره هایی با انرژی بالا می توانند همچنین منجر به اسهال در بره ها وبزغاله های جوان شود .بره ها و بزغاله های دچار اسهال مقدار زیادی از مایعات و الکترولیتهای بدن نظیر سدیم و کلر را از دست می دهند.معمولا دلیل مرگ در بره های و بزغاله ها دهیدرشن و اسیدوز یا افزایش اسیدیته خون است.هرچه که دلیل اسهال میکروبی باشد درمان خیلی موثر برای یک بره و بزغاله دچار اسهال تجویز مایعات است.
اسهال در بره ها و بزغاله های بزرگتر
دلایل عمده ی اسهال در بره ها و بزغاله ها ،کوکسیدیوز و انگل های گوارشی –روده ای است از دلایل عمده ی دیگر اسهال در بره ها و بزغاله ها کلستریدیوم پرفرنژنس ،اسیدوز شکمبه و تغذیه می باشد .
کوکسیدیوز :
کوکسیدیوز یک بیماری انگلی تک یاخته ای است که سبب معمول اسهال در بره ها و بزغاله می باشد.کوکسیدیوز همچنین می توانند باعث کاهش تولید تحت بالینی شود .بره ها و بزغاله ها بیشتر حساس به این بیماری در یک تا چهار ماهگی هستند اگرچه حیوانات جوانتر ممکن است عفونی شوند . بره ها به بیماری در چند هفته اول زندگی مقاوم هستند .برخورد با این انگل در طی این زمان ایجاد ایمنی میکند و آنها به عفونت های بعدی مقاوم میشوند .
علائم کلینیکی بعداز استرس از شیرگیری ،تغییر غذایی یا حمل ونقل متداول است .اسهال بره هاو بزغاله ها معمولا خونی نیست اما ممکن است شامل خون یا موکوس و خیلی ابکی باشد.درمان حیوانات عفونت یافته شامل درمانهای حمایتی و تجویز کوکسیدیواستات می باشد . همه ی حیوانات در یک گروه باید در طی یک شیوع درمان شوند .پیشگیری شامل بهبود شرایط بهداشتی و استفاده از کوکسیدیواستات میشود.
انگلهای گوارشی:
همانکوس کونتورتوس یک گونه کرمی عمده است که گوسفند و بز را در مناطق گرمسیری ومرطوب  که بارش باران تابستانی را تجربه می کنند تحت تاثیر قرار میدهد علائم آن اسهال نمی باشد.با این حال آلودگی بالا با سایر کرمهای دستگاه گوارش می توانند سبب اسهال در گوسفند و بز شود شامل  استرتاژیا سیرکومسینتا (کرم قهوهای معده )،تریکواسترونژیلوس (کرم مویی )،گونه های کوپریا (کرم کوچک روده ) و گونه های نماتودیروس .کنترل انگل های دستگاه گوارش از طریق مدیریت خوب چراگاه ،چرا و حیوانات و انگل زدایی استراتژیک و یا انتخابی حیوانات تحت تاثیر با ضد انگل موثر حاصل میشود .
کلستریدیوم پرفرنژنس :
کلستریدیوم پرفرنژنس  تیپ A،B،CوD می توانند سبب اسهال در بره ها و بزغاله ها شوند اگرچه تیپ D عامل خیلی معمولتری است .در تیپ D که بیشتر در گوسفند معمول است شروع علائم عصبی با مرگ ناگهانی دنبال می شود در صورتی که بزها  با احتمال بیشتری علائم اسهال را قبل از مرگ نشان میدهند درمان به ندرت موثر است اما شامل درمان حمایتی و تجویز انتی توکسین میشود .کلستریدیوم پرفرنژنس تیپ C تمایل دارد تا حیوانات خیلی جوان را تحت تاثیر قرار دهد (کمتر از دو هفته سن )و خودش را به صورت اسهال خونی ،انتریت هموراژیک نشان میدهد.بیماریهای کلستریدیایی به اسانی در جوانها با واکسیناسیون مادران آبستن در سه هفته قبل از زایمان و واکسیناسیون بعدی فرزندان قابل کنترل است مصرف کلستروم با کیفیت و به اندازه کافی مهم است .
اسیدوز در شکمبه :
اسیدوز ناشی از مصرف خیلی زیاد غلات و کنسانتره می باشد که باعث تغییر در اسیدیته شکمبه و جمعیت باکتریها می شود.افزایش در اسید سبب التهاب دیواره شکمبه و کاهش در باکتریهای موردنیاز برای هضم فیبر می شود .علائم ممکن است شامل دپرسیون ،عدم مصرف غذا ،نفخ و اسهال وگاهگاهی مرگ شود. درمان شامل تجویز روغنهای معدنی یا انتی اسید میشود. اسیدوز با مدیریت مناسب تغذیه پیشگیری میشود. کنسانتره (غلات )باید به کندی وارد جیره شوند و به صورت تدریجی افزایش یابند تا زمان کافی به شکمبه برای تنظیم خودش داده شود.
تغذیه :
اسهال تغذیه ای بوسیله هرچیزی که عادت های نرمال را مختل کند همچنین در نتیجه مصرف پایین مواد خشک به نسبت مایعات ایجاد می شود یک بره نیاز دارد تا حداقل 2.5 درصد از وزن بدنش را روزانه مواد خشک مصرف کنند بره های جوان یا سریع رشد که وارد چراگاه میشوند باید مقدار زیادی علوفه مصرف کنند تا نیازهای تغذیه انها براورده شود.علوفه سبز رطوبت بالایی دارند آنها ممکن است دچار اسهال شوند اگر مواد خشک به اندازه کافی در جیره موجود نباشد .
اسهال در گوسفند وبز بالغ :
اسهال در بالغین نسبت به بره ها و بزغاله ها کمتر معمول است.اما با این وجود ممکن است. انگلها می توانند سبب اسهال در گوسفند وبز بالغ شوند.کوکسیدیوز در بالغین تحت استرس شدید یا به علت کمبود ایمنی رخ می دهد .بلع توکسین  همچنین می توانند باعث اسهال شود. زمانی که گوسفند و بز در چراگاههای مرطوب یا شاداب چرا می کنند غیر معمول است دچار اسهال شوند.
بیماری یون :
بر خلاف گاو ،اسهال علامت معمولی در گوسفند وبز عفونی با بیماری یون نیست یک مطالعه نشان داد کمتر از 20 درصد از گوسفندان وبزان مبتلا به یون دچار اسهال می شوند.بیماری یون یک بیماری باکتریایی مسری و لاعلاج در لوله گوارش است که در طیف وسیعی از حیوانات رخ می دهد با این وجود در نشخوارکنندگان اغلب بیشتر معمول است.یون در گاوهای شیری معمول است اما احتمالا به عنوان یک مشکل ناچیز در نشخوارکنندگان کوچک مطرح می شود
استراتژی درمان :
اسهال نباید به خودی خود یک بیماری در نظر گرفته شود بلکه به عنوان یک علامت مشکلات سلامت خیلی جدی دیگر مورد توجه قرار گیرد که می تواند علامتی از بیماریهای متفاوت زیادی نظیر نفخ ،اسیدوز،انتروتوکسمی باشد.اسهال همیشه در نتیجه بیماریهای عفونی نیست و می توانند بوسیله استرس ،مدیریت ضعیف و تغذیه هم ایجاد شود.قبل از درمان اسهال یک حیوان ضروری است تعیین کنیم چرا حیوان دچار اسهال شده است.دمای بدن حیوان را اندازه بگیرید اگر دمای بدن بالای رنج نرمال (102-103 درجه فارنهایت )است درمان تب و انتی بیوتیک برای کنترل عفونت می تواند استفاده شود.
تعدادی از عوامل معمول اسهال خود محدود شونده هستند و هدف عمده ی درمان، نگهداری حیوان در شرایط فیزیولوژیک سالم می باشد در حالی که اسهال دفع می شود. تعداد متنوعی از ضد اسهالهای دهانی در گوسفند وبز استفاده می شوند انها ممکن است مفید باشند اما هیچ آزمایشی در این زمینه صورت نگرفته است.پپتوبیسمول شامل بیسموت می شود که پوشش تحریک یافته معده را می پوشاند و تسکین می دهد. kaopectate (کائولین-پکتین )می توانند برای درمان عوامل غیر عفونی اسهال استفاده شود.داروهایی که حرکات روده را کاهش می دهند نباید استفاده شوند .ماست یا پروبیوتیکها اغلب داده می شود تا فلور نرمال دستگاه گوارش را بازیابی کند .
داروهای ضدمیکروبی در درمان اسهال زیاد مورد توجه هستند درمان با آنتی بیوتیکها وقتی که حیوانات با عوامل ویروسی و تک یاخته های عفونی می شوند معمولا مفید نیست. با این حال آنتی بیوتیک ها مفید هستند وقتی که عفونت های باکتریایی عامل اولیه عفونت هست یا جایی که خطر عفونت های ثانویه باکتریایی خیلی بالاست . انتی بیوتیک های گروه سولفانامید  یا آمپرولیوم باید در موارد کوکسیدیا استفاده شوند
منبع :
Diarrhea (scours) in small ruminants      by SUSAN SCHOENIAN
مترجم :
دکتر نرجس افشاری پور زیر نظر دکتر خوبیار مشایخی