کرم  برگخوار انگور
Sparganotis pilleriana
از خانواده : Tortrt cidae


 

  

 

تاریخچه  درختان مورد حمله و طرز خسارت :
    کرم برگخوار  مو یکی از آفات مهم  بوده  که احتمالا  از سالهای خیلی  پیش در ایران  وجود داشته است  . این آفت  فقط  به درختان  مو حمله  می کند و طرز  خسارت آن  بدین  نحو بوده  که در اوایل بهار  لاروها با شروع  فعالیت خود ،  از جوانه ها  و برگهای  جوان تغذیه  می کنند .
لاروها  هنگام تغذیه  تارهای  ابریشمی  تنیده  و موجب  پیچیدگی  برگها می شوند . لاروها  هر چقدر  بزرگتر  می گردند  دارای  اشتهای  بیشتر شده  و از تعداد  زیادتر ی از برگها تغذیه  می کنند
 


  در اواخر بهار  علاوه  بر برگها  لاروها  به خوشه ها نیز حمله ور شده  و خسارت می رسانند که نباید  با نمونه  کرم خوشه خوار  انگور  اشتباه شود  میزان خسارت  این آفت  در مناطق آلوده معمولا   شدید است  و این خسارت  را در سالهای عادی  30 -40  %  برآورد نموده  است .
مناطق  انتشار

برگخوار  مو در مناطق  موکاری قزوین  ، اراک  و استانهای  شمالی کشور   و اکثر نقاط کشور که  موکاری وجود دارد دیده می شود . لاروهای این حشره در سنین مختلف از برگ مو تغذیه می کنند و از برگخوارانند .
شکل  شناسی
حشره  کامل پروانه ای است  که عرض  آن با بالهای باز  20 – 25 میلی متر  و طول بدن  10 – 15  میلیمتر  است . سر قهوه ای  و دارای  دو پالپ  متمایل  به جلو ست  شاخکها  موئی  ، ظریف و باریک و 58  مفصلی است  . بالهای جلوئی  مستطیل شکل  بازمینه زرد  رنگ  که در روی هر یک  از بالها  سه نوار  عرضی  برنگ قرمز  و پیچ و خم  دار وجود دارد  که در افراد  نر نمایان تر است  و در افراد  ماده  از یک خطوط  رنگی  نامنظمی  پوشیده شده است
بالهای  عقبی خاکستری  کم و بیش  طلائی یکنواخت  است . کناره خارجی  بالها  از ریشکهای ظریفی پوشیده  شده است . سینه  برنگ زرد  مانند بالهای  جلویی و شکم خاکستری  رنگ است . سر و سینه  از کرکهای  زرد تیره  پوشیده شده است  . تخم بیضی شکل ، طول آن  2/1  میلیمتر  و عرضش  8/0 تا  9/0  میلیمتر است . رنگ آن  ابتدا سبز روشن  و بمرور  که رشد جنینی  بمرحله تکامل  می رسد  .
   رنگ آن به  خاکستری تیره  تا قهوه ای  تغییر می کند  و فرورفتگیها  و برجستگی هائی در سطح  آن مشاهده می شود. طول  لارونئونات 2/1  میلیمتر  است .  رنگ  پشت  لارو  سبز و در طرفین  بدن زرد  است  و انتهای  آن کمرنگ  می شود .
   سر و سینه  سیاه  و روی سطح  بدن مجهز  به زائده های موئی  است . در ضمن لکه های سفید کوچک  متمایل به سبز  روی بدن  را می پوشاند .
   لارو مجهز  به سه جفت  پای  صدری  و پنج جفت  پای دروغی  است که در مفصلهای  سه و چهار  و پنج و شش و ده قرار دارد . طول لارو کامل  حدود 25  میلی متر  است و رنگ آن  متغیر و از خاکستری  مایل به بنفش  و بعضی  سالها  صورتی مایل به قرمز  می باشد  که معمولا قسمت  شکمی  از پشت  روشن تر است . در انتهای  بدن  لارو موهای بلند و کوتاه ظریفی  دیده می شود . شفیره  غیر آزاد  ، رنگ  آن قرمز آجری  متمایل  به خرمائی  12-14  میلیمتر طول دارد .
آثار  بالها  و شاخکها بصورت  برجستگی  در  روی آن مشخص  است  مفصل های شکم نسبتا  متحرک است . روی  هر مفصل برجستگیهایی دیده می شود  که  در دو ردیف  عرضی و منظم قرار گرفته و مجهز  به کرکهای ظرفی است  .
   یکی  از اختصاصات اینگونه وجود  زائده مثلثی شکل است که در قسمت جلو سر مشاهده می شود و این  زائده ،  در حقیقت پالپهای  آرواره پایین می باشد .
زیست شناسی
    برگخوار  مو زمستان  رابصورت  لاروجوان  نئونات (لاروسن یک )  در داخل  یک پیله  ظریف ابریشمی  در زیر  پوستک و شکاف کنده  و ساقه  مو و یا  در شکاف  قیم ها و یا در زیر خاک  و یا علفهای  هرز  و یا در زیر  برگهای ریخته  شده بسر  می برد . در اوایل  بهار وقتی  که معدل  درجه حرارت  به 15 درجه سانتی گراد  رسید  لارو ها  از پناهگاه  خارج شده  و بر روی  ساقه  می روند .
   در شرایط آب و هوایی مناسب  تاکستان  خروج و حمله  لاروها  در اواخر فروردین  و اوایل اردیبهشت ماه  صورت می گیرد .
   خروج  لاروها تدریجی  و دسته دسته  بوده و حدود  1-2  هفته طول می کشد  معمولا  حمله  لاروها  در هفته  دوم بیشتر  است  که البته  بستگی به شرایط  محیطی و وضع  جوی دارد  . لاروهایی که در ابتدا  بیرون می آیند  به جوانه های مولد  ساقه و غنچه هاحمله کرده  و تغذیه می کنند  و چون هنوز  جوانه ها باندازه کافی  رشد نکرده اند
در اثر تغذیه  لاروها  از مریستم  انتهایی (پارانشیم برگ )  رشد طولی جوانه های مولد  ساقه  متوقف  شده و کوتاه می ماند . آنگاه  به برگ  و خوشه حمله نموده و بتدریج  باتنیدن  تارهائی  و چسبیدن  برگها  به یکدیگر  لانه ای  بوجود آمده  و در آنجا  در دسته های 3-4 تائی  به تغذیه  خود ادامه داده و فضولات  حاصله آنهانیز بصورت  دانه های سیاه  رنگی می باشد
   لارو چها ر بار تغییر جلد  می دهد  و هر تغییر جلد بسته  به شرایط محیط  10-12 روز طول  می کشد  و بطور کلی  دوران  تکاملی  لارو  از وقتی  که حمله  می کند تا اینکه به  مرحله  تکامل برسد  40 – 45 روز است .
   موضوعی که  بیش از هر چیز  در زندگی  این آفت  موثر است  تغییرات  درجه حرارات  شبانه روزی است  که حشره  نسبت بآن  فعالیت  تغذیه خود  را کم  یا زیاد می کند ، بطوریک  دوران تکامل  سنین  مختلف لاروی  با این  تغییرات بستگی دارد . 
   شفیره  آن برخلاف  سایر پروانه ها لخت است  و پیله تشکیل  نمی شود  وضعیت  قرار گرفتن شفیره  در لانه به  وضعیت  لانه و خود برگ  و همچنین  موقعیت تنیدن  تار بستگی  دارد  و در اینصورت  ممکن است  شفیره بطور  افقی  یا مایل قرار  بگیرد  . شفیره ها در لانه  در داخل  برگها  لوله شده  قرار دارند و در نتیجه  برگ خشک می شود و درختان  مو زرد  قهوه ای رنگ  می شوند  در صورتی که  حمله حشره  زیاد باشد  موستان رنگ  بخصوصی بخود  می گیرد و گلی رنگ  می شود و اینطور  به نظر می رسد  که موها   همه سوخته اند
دوره شفیرگی  10- 15  روز طول می کشد .پس از  این دوره  در اواخر  خرداد  یا اوایل  تابستان  پروانه ها  خارج می شوند . فعالیت آنها  از غروب آفتاب به بعد شروع  می گردد  فعالیت شبانه دارد .
    روزها  در زیر برگها  و یا در  زیر علفهای  هرز اطراف  موستانها  و یاسر پناهگاهها  بسر می برند ، بطوریکه  در اثر تکان دادن  شاخه های مو یا علفهای  هرز بحرکت  درآمده  و از محلی  بمحل  دیگر می روند  . بالها در موقع  استراحت  بطور شیروانی  قرار می گیرد . پس از سه روز  که از پروازشان گذشت  و همچنین  گذراندن  تغذیه تکمیلی  از  نوش گلها  شروع به جفتگیری  می کنند
پروانه ها  فتوتروپیسم  مثبت دارند اند ماده ها  تخمهای  خود را  در روی  سطح فوقانی  برگ قرار  می دهند  معمولا  این تخمگذاری  بیشتر  در روی برگهای پائینی  بوته دیده  شده است . در سالهای  طغیان  آفت ملاحظه  گردیده که  این پروانه ها  تخمهای  خود را حتی  روی تنه هاو ساقه  و کنده  مو گذارده  است . تخمها در پلاکهای  مستطیلی یا گرد در دسته های  100- 200  عددی گذاشته  می شود  تعداد تخمها  در  هر دسته بتدریج  کم می شود  و گاهی دسته های 10 عددی  هم دیده شده است تعداد  تخمی که  یک حشره  ماده می گذارد  118 – 396  عدد  شمارش شده است  . دوره تخم ریزی  10 روز طول می کشد وسپس حشره  ماده می میرد 
تخمها به صورت صفحات درخشان  روی  برگها دیده می شوند . دوره  نشو ونمای  جنینی  یعنی  مرحله  بین تخمگذاری  و خروج لاروها  بستگی به موقعیت جوی  8- 15  روز طول می کشد  و سپس تخمها  تفریخ شده  و در سطح  تخم فرو رفتگیها  و برجستگیهایی  دیده می شود  . تخمها  در ابتدا  که گذاشته  می شود ،  سبز  مایل به زرد  است و به مرور  که رشد جنین  به مرحله تکامل  می رسد ، رنگ آن  به خاکستری  تیره یا قهوه ای  تغییر می کند  و از آنجایی که  پوسته تخم تا اندازه ای نازک است ، حرکت لارو در موقع  تفریخ  تخم دیده  می شود  و پس از تفریخ  پوسته  تخم  سفید رنگ  بجای می ماند . لارو از قسمت فوقانی تخم  خارج می شود
   در پناهگاه  بسر می برد و در اوایل  بهار هم اینکه  درجه حرارت  برای فعالیت  آن مساعد شد شروع به حمله  می کند
این حشره فقط یک نسل در سال دارد .
مبارزه
   در مناطقی که خسارت این آفت شدید باشد سم پاشی در 2 موقع مفید و موثر واقع می شود :
   در بهار  به محض باز شدن جوانه ها و قبل از  گل همراه با اولین مبارزه ، شیمیایی علیه  سفیدک انگور .
   در پاییز بعد از برداشت محصول قبل از آنکه  لاروهای زمستان گذران به پناهگاه خود بروند  در مورد انگورهای پاییزه و دیر رس این سم پاشی نتیجه چندانی نمی دهد .
سمومی که  می توان  استفاده کرد
    بهتر است از پودر وتابل – دیازینون  40%  یا سوپر اسید 40%  به مقدار 100 گرم مخلوط با گوگرد مصرف نمود که برای جلوگیری از گیاه سوزی حتما هنگام عصر یا صبح زود سمپاشی نمود و به علت اینکه در مواقعی که  هوا  گرم می شود دشمنان طبیعی آفت  شروع به فعالیت می کنند و امکان دارد که سم  روی دشمنان طبیعی تاثیر منفی  داشته باشد  و در زمانی که هوا گرم می شود حشرات به پناهگاه می روند  و مستقیما در معرض سم قرار  نمی گیرند  و در آن هنگام که سم پاشی صورت می گیرد  لاروها از پناهگاه خارج  شده اند  و فعالیت می کند و مستقیما در معرض سم قرار می گیرند
   در وایل بهار  پس از شروع فعالیت لاروهای نئونات  ( پوره سن 1 ) و قبل از آنکه برگها پیچیده  و لانه های لاروها ایجاد شود می توان  فسفره  یا  دیمتوات ها علیه آفت مبارزه شیمیایی نمود .