بیماریهای مهم خیار

 

 

 

الف) سپتوریا کوکوربیتاسیروم

 

 

 

میزبان : خانواده کدوئیان

 

نام بیماری : سپتوریوز کدوئیان

 

 

 

علائم‌

 

این بیماری که به خانواده کدوئیان حمله می کند روی برگها و گاهی روی ساقه ها سبب پیدایش لکه های تقریبا کروی به قطر 3 الی 10 میلی متر و به رنگ خاکستری در مرکز و زیتونی در حاشیه با لک یم هاله متمایل به زرد ظاهر می شود.

 

 

 

ب) کالکتریوم اولیگوکاتوم

 

 

 

 میزبان : کدوئیان (خیار و...)

 

نام بیماری : آنتراکنوز

 

 

 


علائم

 

 این پاتوژن عامل آنتراکنوز خانواده کدوئیان می باشد و بویژه به خیار ، هندوانه و طالبی حمله می کند . میزبان در تمامی مراحل رشد مورد حمله قرار گیرد گاهی اوقات صدمات زود هنگام بوده و سبب از بین رفتن برگهای لپه ای و پیدایش لکه های نکروتیک روی ساقه چه و در پایان عامل مرگ گیاه می باشد. اغلب آلودگی حاصل از این بیماری به صورت خطرناک در مرحله گلدهی و میوه می باشد که سبب از بین رفتن برگها – ساقه ها و میوه ها خواهد بود .

 

 

 

علائم روی برگها به صورت لکه های کروی در آغاز سبز رنگ پریده با ظاهر روغنی که با مرور زمان از قسمت مرکزی به رنگ قرمز و بعد قهوه ای در آمده و به طوری که سطح آن از قارچ پوشیده می شود .

 

بافتهای برگ الوده خشکیده و شکننده می شوند . و در صورت افزایش لکه ها سبب خشک شدن تمامی برگ می شود .در ساقه ها پیدایش صدمات شبیه برگ خواهد بود لکه های ساقه اغلب به صورت کمربندی ظاهر شده و بدین طریق سبب مرگ قسمت فوقانی خواهد بود .

 

 

 

کنترل

 

بهره گیری از بذرسالم یا بذر ضد عفونی شده و سم پاشی گیاه با سموم حاوی مس و سموم فاقد مس مانند زینب و فریام .

 

 

 

خانواده کدوئیان به سموم حاوی مس حساسیت دارند.

 

 

 

ج) موزاییک خیار

 

 

 

عامل بیماری : سی- ام - وی

 

  میزبان : خیار – کدو خورشتی – طالبی – گوجه فرنگی – بادمجان – کرفس – کدو – پیاز – توتون وگلهای زینتی .

 

  علائم

 

این بیماری بر روی برگها به صورت لکه های زرد متمایل به سبز به ابعاد مختلف ظاهر می شود و گاهی اوقات زود هنگام سبب خشکاندن برگها می شود. میوه های آلوده ناصاف ، نامنظم دارای لکه های زرد خواهند بود که این لکه ها عامل بیماری کاهش ارزش تجاری آنان می باشد. رشد میزبان در اثر بیماری کاهش یافته و محصول کمتری تولید می کند . عامل انتشار بیماری توسط باد و باران به مناطق مختلف انتقال می یابند.

 

کنترل

 

پس از مشاهده علائم از سموم تیرام – زیرام به فاصله 10-7 روز تا زمانی که شرایط آلودگی وجود دارد استفاده شود . بذر می تواند با بنومیل – تیوفانات – متیل – یا یکی از سموم بالا ضد عفونی شود . ضد عفونی گلخانه با تناوب زراعی 2ساله پیشنهاد می گردد.

 

 

 

 

 

د) سفیدک دروغی خیار

 

 

 

   عامل بیماری : پسودوپرونوسپوراکوبن سِس

 

علائم

 

طالبی و خیار بیش از هندوانه – کدو – خورشتی مورد حمله این بیماری قرار می گیرند . روی برگها لکه های براق روغنی به قطر 1-2 سانتی متر با حاشیه زاویه دار ظاهر می شود. بعد از گذشت چند روز قسمت آلوده زرد شده و می خشکد و برنگ قهوه ای در می آید. اگر هوا مرطوب باشد در سطح پایینی برگها کپک خاکستری متمایل به بنفش ظاهر می شود . آلودگی شبب سقط گلها و توقف رشد میزبان می شود . میوه ها به طور غیر مستقیم به دلیل خشک شدن برگها صدمه می زند . 

 

کنترل

 

برای مبارزه باید بقایای آلوده از بین رفته و از آبیاری سطح بالای میزبان ممانعت گردد . از تراکم میزبان جلوگیری شود و در صورت مشاهده بیماری هر 8 روز سم پاشی انجام گیرد و تا زمانی که شرایط بیماری زدایی وجود دارد سم پاشی قطع نشود. سموم پیشنهادی اتیل فویفیت آلومینیم گیاهان آلوده باید سوزانده شوند.

 

 

 

ه) فوزاریوم اکسیزپوروم

 

نام بیماری : گموز

 

 

 

علائم

 

در مراحل قیل از ظاهر شدن گلها ، بیماری سبب زردی و خشکیدن برگهای تعدای از ساقه ها می شود.علائم این بیماری ، خروج مواد ترشحی به رنگ قهوه ای متمایل به نارنجی از ساقه است .میوه ها نیز مورد حمله پاتوژن قرار گرفته و آلودگی از محل اتصال میوه به ساقه شروع می شود. در سطح میزبان مرده یا میزبانی که شدیدا صدمه دیده است کپک سفید متمایل به صورتی قابل مشاهده است و انتقال بیماری می تواند توسط بذر نیز انجام گیرد. مناسب بیماریزایی حدود 20 درجه سانتی گراد است .

 

کنترل

 

ضد عفونی بذر با یکی از سموم تیرام و بنومیل صورت می گیرد.

 

 بیماری فیزیولوژیک ریزش گل

 

 ریزش گل در خیار ، به خصوص در زمستان مسئله ای است که غالبا اتفاق می افتد دلیل اصلی آن به خواص ژنتیکی گیاه ومسائل اقلیمی مربوط می شود

 

مسائل ژنتیکی هر رقم توسط تولید کنندگان بذر باید کنترل گردد و کشاورزان نقشی در آن ندارند ، فقط می توانند با مقایسه انواع واریته بهترین آنها را انتخاب کنند. به دلیل یک پایه بودن خیار گلهای نر ریزش می یابند بنابر این اگر ارقامی دارای گلهای نر زیاد باشد ریزش نیز بوفور به چشممی خورد لذا باید از ارقام مناشب استفاده کرد .

 

  اما در مورد مسائل محیطی و اقلیمی به نکات زیر می توان اشاره کرد :

 

        ریزش گل ممکن است در اثر نامناسب بودن حرارت داخل گلخانه باشد بهترین دما حدود 23 درجه سانتی گراد در روز  و 17 درجه یانتی گراد در شب است .

 

 

 

          کمی مدت روشنایی در روز و یا ابری بودن روزها باعث ریزش گل خواهد شد .

 

          عمر گیاه نیز تاثیر گذار است ، بوته هایی در حالت رشد حداکثر کمترین گل ریزی را در صورت مساعد بودن سایر شرایط دارند و بلعکس.

 

  مصرف ازت بیش از حد و آبیاری بیش از نیاز هر دو می توانند در تخریب گل های یک بوته اثر گذار باشند .

 

    هرس کامل گیاه باعث بوجود آمدن هورمون رشد کافی برای گل ها در نزدیکی ساقه اصلی گیاه می شود . در غیر اینصورت هورمون در تمام اندام های غیر فعال نیز حضور یافته و نمی تواند به وظیفه خود عمل نماید .

 

 

 

برداشت محصول

 

از مواردی که باید در انجام آن دقت بسیاری کرد تا آسیبی به گیاه وارد نشود نحوه چیدن خیار از بوته است که به دلایلی با اهمیت است شیوه اصولی و صحیح چیدن خیار از بوته این است که آن را به سمت بالا کشیده تا بدین وسیله از ساقه جدا شود این عمل باعث می شود که بقایا یا دنباله میوه بر روی ساقه باقی نماند زیرا باقی ماندن این قسمت بر روی ساقه باعث پوسیدگی ساقه می شود و از طرفی دنباله میوه علاوه بر اینکه وزن میوه را سنگین تر می کند باعث جلوگیری از نرم شدن سریع میوه هم می شود امروزه در اکثر گلخانه ها دیده می شود که خیار را به وسیله قیچی از شاخه جدا می کنند این کار زمانی می تواند مشکل آفرین باشد که قیچی آلوده به بیماریهای قارچی و ویروسی خاصی باشد. در این حالت امکان انتقال بیماری از یک بوته به بوته دیگر زیاد است. بد نیست بدانید به تازگی دستگاهی اختراع شده است که به وسیله اشعه می تواند میوه را از ساقه جدا کند.ولی تا زمانی که دسترسی به این وسائل امکان پذیر باشد بهتر است حتاالمقدور میوه با دستکش چیده شود ضمنا از ابزارهایی استفاده کنید که اطمینان داشته باشید آلوده نیستند.                                

 

به  محض اینکه خیار به اندازه مطلوب رسید باید برداشت شود . در صورتی که شرایط گلخانه عادی باشد میوه ها خیلی زود رشد می کنند و به همین جهت حداقل 2 تا 3 بار برداشت در هفته ضروری است و هر چه فاصله برداشت طولانی تر باشد تعداد خیارهای درشت که خارج از اندازه مطلوب بازار است بیشتر می شود و از طرف دیگر ماندن خیارهای رسیده روی بوته مانع رشد خیارهای کوچک می شود و محصول کاهش می یابد. بنابر این فاصله طولانی بین برداشت ها ،هم کیفیت خیار را کاهش می دهد و هم تعدادکل خیار های قابل برداشت را کم می کند . فاصله بین برداشت ها باید طوری تنظیم شود که اگر یک خیار رسیده روی بوته نادیده بماند و برداشت نشود در برداشت بعدی هنوز قابل عرضه به بازار باشد.

 

 

 

 

 

خیار گلخانه ای را باید با چاقوی تیز یا قیچی ، از دم گل بریده بطوری که حدود یک سانتی متر از دم میوه روی خیار بماند . کندن خیار بوسیله کشیدن یا پیچاندن ، کیفیت خیار را کاهش می دهد و به بوته آسیب می رساند. ضمناً خیار با دم گل مشتری بیشتری دارد .خیار گلخانه ای باید با احتیاط و ظرافت کامل برداش کرد تا میوه هیچ گونه فشاری وارد نشود . بعد از برداشت باید خیار را به آرامی در کارتن یا صندوق گذاشته و از انداختن آن خودداری شود . هرگونه خراش یا ضربه هر چقدر هم که سطحی باشد به کیفیت خیار لطمه وارد می کند زیرا خراش و ضربه وارده در طول زمان توسعه پیدا کرده و ظاهر بازار پسند آن را خراب و نا مرغوب می سازد.  کیفیت خیار گلخانه ای و قیمت بالای آن تا حد زیادی به صافی و خوش رنگی و شفافیت آن بستگی دارد. به همین جهت نباید آن را به طور درهم و چپ و راست در صندوق های بزرگ بسته بندی کرد زیرا در این صورت فشار وزن خیار ها و فرو رفتن هر خیار در دل خیار دیگر باعث می شود که وقتی خیار به بازار می رسد صافی و زیبایی اولیه خود را از دست بدهد و کاهش قیمت پیدا کند . توصیه می شود که خیار گلخانه ای را در کارتن های کوچک و با لفاف کاغذ ، بسته بندی کنند و خیار ها را تماما در یک جهت در کارتن قرار دهند. برای افزایش بازار پسندی خیار باید سعی شود که حتی المقدور خیارهای ریز و درشت را از هم جدا کرده و خیارهای هم اندازه را در یک کارتن بسته بندی نماید

 

 

 

 

آفات و بیماریهای مهم خیار

 

        نکات مهم در پیشگیری از امراض و آفات

 

1.  رعایت بهداشت در گلخانه برای جلوگیری از سرایت بیماریها بسیار مهم است . هر چه رفت و امد اشخاص مختلف به گلخانه بیشتر باشد احتمال آلودگی به امراض بیشتر است .

 

2.  جلوی در ورودی ، یک قطعه بزرگ اسفنج گذاشته و آن را باید مرتباً با محلول ضد عفونی کننده خیس نمود تا از انتقال خاک آلوده و عوامل بیماری زا  به داخل گلخانه جلوگیری کرد.

 

3.  بعد از خاتمه دوره بهره برداری ، تمام بوته های خیار دوره قبل بایستی از گلخانه خارج نمود . وجود بوته ها در زمین تا دوره بعدی موجب تکثیر بیماری و انتقال آن به دوره بعد می شود .

 

4. اگر سال بعد در همان زمین قبلی خیار کشت می گردد حتما خاک قبل از کشت  ضد عفونی گردد .

 

5.  علفهای هرز داخل گلخانه مرتباً حذف و با علفهای هرز اطراف  گلخانه ، حداقل تا شعاع 2 متری مبارزه شیمیایی گردد.

 

 

 

6.  وقتی خاک رطوبت کافی دارد از آبیاری اضافی خودداری گردد.

 

7.  وجود رطوبت زیاد در فضای گلخانه باعث ایجاد و شیوع بسیاری از بیماریهای قارچی می گردد.