هرس درختان هلو:

در مورد موطن اصلی درختان هلو عقاید و نظریات مختلفی تا کنون ارائه شده است. برخی بر این عقیده اند که درختان هلو بومی سرزمین ایران بوده و عده ای مبدا آن را بر اساس موسسه ها به سرزمین چین نسبت می دهند. به طور کلی پوست میوه بعضی از واریته های هلو کرک دار بوده و آن را هلو ویا شفتالو می نامند و پوست میوه برخی دیگر صاف و بدون کرک است که آنها را شلیل می نامند. به طور کلی درختان هلو طالب آب و هوای گرم و معتدل بوده و نسبت به سرمای بهاره حساس هستند. ریشه درختان هلو نسبت به کمبود اکسیژن حساسیت خاصی را نشان می دهند و لازم است در اراضی نسبتا سبک کشت نمود.پایه های بذری قرار دارند دارای رشد قوی و استحکام فراوانی می باشند. از پایه های غیر بذری که امروزه بیشتر برای درختان هلو در مناطق سردو یا زمین های مرطوب مورد استفاده قرار می گیرند می توان پایه های آلو و گوجه یا بادام و زرد آلو را نام برد. پایه های بادام برای مناطق خشک و سنگلاخی کاشته می شود، استحکام زیادی دارند. و درختانروی این پایه های مقاومت زیادتری نسبت به سرما و بیماری های مختلف خواهند داشت. پایه های زردآلو برای زمین های قلیایی و آهکی استفاده می شود. درختان هلو را معمولا به اندازه و اشکال مختلف پابلند، نیمه بلند، و پاکوتاه پرورش می دهند و سیستم های فرم دهی شامل فرم گرد یا کروی یا پهن می باشند. تجربیات نشان داده ست در نواحی و مناطق معتدله بیشتر از اشکال پابلند یا نیمه پا بلند به فرم پهن و در نواحی سرد فرم های گرد و پا کوتاه استفاده می کنند. از آنجایی که در درختان هبو رشد و نمو شاخه های یک ساله سریع تر از رشد و نمو غالب درختان میوه می باشد اگر آنها را هرس نماییم، پس از چند سال به عال ترکم شاخه ها، تاج درخت به صورت انبوهی درآمده و از نظر نرسیدن نور و هوا به اندازه کافی مشکلات عدیده ای را پدید می آورد. بنابراین برای حفظ چگونگی فرم و باردهی عمل هرس ضروری می باشد. پرورش هرس جامی با مرکز باز توصیه می شود. هر چند می توان درختان هلو با سیستم هرس جامی با محور یا لیدر تغییر شکل یافته هم پرورش و تربیت نمود. اصولا درختان هلو در بهار و یا هنگام شروع فعالیت می توانند سریع محل های برش و یا زخم های حاصله را در آن زمان هرس را بایستی متناسب با این مسائل انتخاب کرد.به طور کلی هرس دختان هلو در سنین بالا به منظور ایجاد کندی و توقف در پیر شدن درخت هلو صورت می گیرد و در عمل باردهی نقش موثری دارد.



هرس فرماسیون نوعی جامی در هلو:


سال اول: درسال اول از سطح خاک تا ارتفاع 50 سانتی متر از نهال را نگاه داشته و بقیه نهال را سربرداری می کنند. معمولا در روی نهال حدود 2 تا 5 جوانه نگهداری می شود و در نهال های دارای شاخه، 4 شاخه را از روی دو جوانه پایین نزدیک محل اتصال نگاه داشته و بقیه را قطع می نمایند و ارتفاع درخت را در 50 سانتی متر قطع می کنند.


سال دوم:از شاخه ها و جوانه های رشد یافته در طول ال تعداد 3 تا 4 شاخه ای که کاملا رشد کرده اند و از نظر خصوصیات فرم وضعیت مناسبی دارند حفظ کرده و بقیه را حذف می نماییم و بر روی شاخه های باقی مانده که طول شاخه های اصلی اسکلت درخت را می سازند برابر با دو سوم طول از محل اتصال به تنه نگاه داشته و بقیه را از جوانه ای که به سمت بیرون قرار دارد، سربرداری می نمایین.ضمنا شاخه های فرعی که در روی شاخه ای اصلی تشکیل شده اند یا به صورت دیگر کورسون ها را از بالای جوانهدوم قطع می نماییم.


سال سوم: طبیعی است که در روی شاخه های اصلی، شاخه های جانبی یا فرعی به صورت دو شاخه ظاهر می گردند. عملیات هرس در روی این شاخه ها بدین ترتیب است که از قسمت سر شاخه به نسبت یک دوم تا یک سوم سربرداری می شود. از سال سوم به بعد عملیات هرس تقریبا ساده است. زیرا تعداد شاخه های اصلی درخت شکل واقعی خود را یافته اند و معمولا تعداد آنها بین 6 تا 8 عددد می باشد و از این سال به بعد عملیات بیشتر در جهت باردهی صورت می گیرد و هدایت شاخک ها و جوانه ها، به منظور بارآوری ضروری است.

فاصله شاخه ها برای سیستم هرس بدون محور یا مرکز باز حدود 10 تا 50 سانتی متر می باشد. ضمنا توصیه می شود شاخه هایی که از سال دوم به بعد بر روی تنه به صورت عمودی رسته یا به طور عمودی از وسط شاخه های دیگر رشد و نمو کرده است بایستی حذف گردند. کسانی که به هرس درختان هلو در سنین بالا (بعد از دو سالگی) می پردازند لازم است توجه داشته باشند که شاخه های کوتاه (کورسون یا شاخک ها) را حتی المقدور قطع ننمایند. در سالهای بعد از سه سالگی شاخه هایی که به داخل تاج جهت یافته و رشد و نمو نموده اند بایستی حذف گردند تا نور و هوا به مقدار کافی در تاج درخت نفوذ کند.


هرس باردهی در درختان هلو:

هرس باردهی درختان هلو معمولا می تواند در زمستان در صورتی که شرایط محیطی مناسب باشد صورت می گیرد. اصولا جوانه و تکمه های گل در روی شاخه های سال قبل تشکیل می شود که می توان به سه دسته تقسیم نمود:

1-   شاخه های نرک یا گورمان: شاخه های چوبی رشد گرده ای هستند که معمولا طول شان از یک متر متجاز بوده و در روی آنها غالبا شاخه های دیگری تشکیل و منشعب می گردند.

2-   شاخه های مرکب: این شاخه ها بهترین و مناسبترین شاخه های درختان هلو می باشند. زیرا علاوه بر جوانه های برگ، دارای جوانه های گل نیز می باشند و از نظر هرس اهمیت خاصی دارند. در روی این شاخه ها به طور کلی مابین دو جوانه گل یک جوانه برگ قرار دارد. که به این شاخه ها در درختان هلو شاخه های حقیقی یا اصلی می گویند. شاخه های مرکب اصولا حاصل جوانه هایی می باشند که محل استقرارشان تقریبا به شرح زیر مشخص می گردد:

-            در قسمت پایین شاخه گاهی چند جوانه چوبی ساده.

-            درقسمت میانی شاخه، دو جوانه چوب و یک جوانه ساده گل (یک، دو و یا سه گل).

-            در قسمت فوقانی شاخه چند جوانه چوبی ساده.

3-   شاخه های ضعیف و باریک یا شیفون:

این شاخه ها به طور کلی حاصل جوانه های گل بوده و در روی آنها میوه تشکیل می گردد و در انتهای آنها جوانه برگ پدید می آید. ولی در طول آن جوانه های برگ به ندرت به وجود می آیند و میوه هایی که در روی این شاخه ها تشکیل می شوند دارای مرغوبیت کمتری نسبت به میوه های تشکیل شده در روی شاخه های مرکب هستند و این شاخه ها روی هم رفته شاخه های مرغوبی نمی باشند و کاشناسان به آنها شاخه های غیر حقیقی می گویند.

4-   دسته گل بهاری (جوانه گل مجتمع):

شاخه کوتاهی است که دارای تعداد زیادی جوانه گل بوده و در انتها دارای یک بته است و طول آن 5-3 سانتی متر است. جوانه های گل در درختان هلو بر خلاف گل های سیب، گلابی و به ، قابل تبدیل به جوانه برگ و یا بالعکس هستند و جوانه های گل معمولا بر روی شاخه های یک ساله قرار می گیرند. در هر حال در هر جوانه گل در درخت هلو یک تا دو گل وجود دارد. جوانه های گل هلو نسبت به سرما حساسیت زیادی دارند و آزمایشات نشان داده اند که با استفاده از ماده شیمیایی آلار می توان باعث تاخیر در باز شدن شکوفه ها گردید و از صدمه سرمای بهاره آنها را نجات داد که این ماده با غلظت 100 تا 250 پی پی ام (قسمت در میلیون) مورد استفاده قرار می گیرد. شاخه های نرک ظاهرا نقش زیادی در عمل بارآوری ندارند و لازم است آنها را حذف نمایید. ولی در برخی موارد شاخه اصلی فاقد شاخک ها بوده و این حال نرک ها به طور آزاد در روی شاخه اصلی رویش می یابند. در این حال لازم است آنها را با دقت تمیز نمود تا در روی آن کورسون های قوی و مناسب تشکیل گردند که جوانه های متعدد گل در روی آنها بتوانند فعال شوند. اگر شاخه نرک در روی شاخک ها تشکیل شوند با هرس می توان پاره ای از جوانه های آن را فعال نمود که اگر شاخه نرکی توانست مفید واقع شود مناسب در خرداد ماه آنرا به طول 10 تا 15 سانتی متر نگه داری و بقیه را حذف نماییم.


جوانه ها

1-  جوانه چوب: این جوانه ها نوک تیز و مخروطی شکل هستند و روی شاخه های یک ساله قرار دارند.

2-   جوانه های استیپولر: معمولا بر حسب رشد این جوانه ها از نظر اندازه و بزرگی همانند جوانه های چوب معمولی و یا جوانه های گل هستند.

3-   جوانه انتهایی کورسون: گاهی در انتهای کورسون ها یا در زاویه ها یا انتهای شاخه های اصلی در اثر تراکم شیره نباتی، جوانه های منحصر و منفرد ظاهر می شوند.

4-   جوانه های گل: این جوانه ها تقریبا کروی و قبل از شکوفا شدن کرکدار و در هنگام باز شدن به رنگ صورتی می باشند. معمولاه همه آنها یک شکل بوده و در روی شاخه های یک ساله ظاهر می شوند.

5-   میخچه یا دارد:معمولا در روی شاخه های نسبتا مسن و چوبی شده و یا روی کورسون های ضعیف پس از زمستان سرد ظاهر می شوند. در درختان هلو عمل هرس معمولا قبل از گل و یا هنگام گلدهی انجام می شود و به طور کلی میوه بر روی شاخه های یک ساله پدید می آید.

هرس باردهی هلو به طریقه کلاسیک و آمریکایی می باشد.


هرس کلاسیک:

میوه ها درهلو درون شاخه های یک ساله تشکیل می گردند بنابراین در روی هر کورسون یک یا دو شاخه جایگزین بایستی تشکیل گردد و معمولا این شاخه کاملا بایستی نزذیک شاخه های اصلی و یا روی شاخه های فرعی پدید آیند. در این حال شیره نباتی که در حرکت است بایستی در روی یک یا دو جوانه چوبی متمرکز شود. برای این منظور در روی هر کورسون 3 تا 5 جفت گل حفظ می گردد و در هنگامی که عمل جوانه گیری به منظور تعادل انجام می شود، دو میوه باقی بماند . به طور کلی در درختان کم رشد جوانه های میوه دهنده به حالت مجزا و مجاور جوانه برگ رشد می نمایند و از آنجایی که جوانه های میوه دهنده در درختان هلو زیاد می باشد، اگر هرس در فصل زمستان صورت پذیرد در روی کاهش تعداد میوه شدیدا موثر واقع می شود. گاهی هرس زمستانه که به منظور جوان کردن شاخه های میوه دهنده می باشد، موجب می شود که شاخه های پایینی و میانی که حالت انبوهی یافته اند ظرفیت باردهی خود را پایین آورده و درخت سریعا به طرف پیری حرکت نکند. بنابراین جهت جوان کردن درختان هلو و بالا بردن سن باردهی عملیات هرس در سنین بالای 5 سال انجام می شود. در غیر این صورت عمر درخت هلو کاهش می یابد و عدم هرس درختان هلو در ایران باعث از پا درآمدن درخت در سنین جوانی می گردد و باغدارای درخت هلو را درخت کم عمر تصور کنند. لذا جهت هرس هلو عملیات زیر صورت می گیرد:

1-   کورسونی که حامل یک شاخه چوبی است و دارای تعدادی جوانه می باشد، برای تشکیل شاخه جایگزین که تبدیل به شاخه بارده گرددلازم است از بالای دو جوانه پایین شاخه را قطع نماییم.

2-   کورسونی که به صورت یک شاخه مرکب است در روی این شاخه دو جوانه پایین را به عنوان شاخه های جایگزین برای باردهی در سال بعد نگه داشته و در این سال 4 یا 5 جفت جوانه های گل را در روی همین شاخه مرکب حفظ می نماییم و بقیه را از بالای آخرین جوانه چوبی قطع می کنیم.

3-   شاخه های باریک یا شیفون را کمتر دست کاری می کنند و جوانه انتهایی آن را به صورت آزاد باقی می گذارند تا احتمالا جوانه چوب شیفون جدیدی را تشکیل دهد.

4-   شاخک کوتاه حامل تعدادی گل را در هرس کمتر عملیات رویشان انجام می دهیم زیرا جوانه چوب که در انتها قرار گرفته است اگر حذف گردد کورسون جدیدی در آینده تولید نمی شود. لذا عملیات هرس روی آنها مناسب نمی باشد.

5-   کورسونی که حامل دو شاخه مرکب است همل هرس بدین ترتیب صورت می گیرد که دو جوانه چوب را در روی یکی از شاخه ها نگه داشته و بقیه را از بالای دو جوانه مشخص شده قطع می کنند. در روی شاخه مرکب دیگر تعداد 4 تا 5 جفت جوانه گل را حفظ کرده و بقیه را سربرداری می کنند.

6-   در حالتی که یک کورسون حامل چند شیفون و تعدادی جوانه گل در روی شاخه کوتاه باشد در این حالت یکی از شیفون ها را از بالای دو جوانه پایین قطع می نماییم تا دو جوانه باقی بماند. در سال بعد دو شاخه بارده را تشکیل دهد. جوانه های گل باقیمانده در روی شاخه دیگر را بدون عملیات هرس همچنان نگه داری می نماییم.

7-   نرک، این اندام بیشتر در روی درختان مسن می تواند مفید باشد و با عمل هرس جوانه های موجود در روی آن را فعال می کنند. بنابراین شاخه های نرک را به طور یک دوم یا یک سوم از طول قطع می کنند. در درختانی که نسبتا قوی هستند تعداد 3 تا 4 جوانه در روی آن باقی گذاشته و بقیه را سربرداری می کنند.

8-   کورسونی که حامل دو شاخه و جوانه گل مجتمع می باشد لازم است یکی از شاخه ها که مسن تر می باشد حذف کرده و جوانه گل مجتمع را بدون دستکاری باقی می گذاریم و شاخه موجود در بالای جوانه گل را سر برداری می کنند تا شاخه جایگزین در سال بعد پدید آید.

9-   کورسونی که حامل جوانه کناری گل مجتمع است، در این حال از بالای دسته گل مجتمع کورسون را سربرداری می کنیم تا باردهی به نحو مناسب صورت گیرد.

10- در پاره ای از حالات روی شاخه های چوبی دو دسته گل مجتمع مجاور یکدیگر تشکیل می شوند. برای باردهی و داشتن محصول مرغوب لازم است یکی از آنها را حذف نماییم.


هرس سبز در هلو:

معمولا عملیات هرس سبز در روی درختان هلو می تواند شامل قسمت های مختلف باشد که نهایتا در درختانی که کورسون ها به طور غیر طبیعی و قبل از رسیدن از بین می روند، انجام می شود. در عمل تمام جوانه های چوبی که مفید نیستند حذف می شوند. معمولا بر روی شاخه ای که در اوایل بهار حذف شده است اگر 6 جوانه رشد نماید چهار جوانه آن را حفظ کرده و دو جوانه داخلی را حذف می نماییم. گاهی عمل حذف جوانه ها محدود به شاخه ها و جوانه های داخلی می گردد و عمل جوانه گیری می تواند همراه با پنسمان باشد. زیرا عمل جوانه گیری کافی نمی باشد و لازم است قسمت هایی از شاخه ها را که در داخل واقع شده اند و شاخه های جانشین یا جایگزین را تولید نمی کنند قسمتی از آن را قطع نماییم تا شاخه های جایگزین تشکیل گردد. برای اجرای عملیات پنسمان روی دو یا سه برگ از شاخه های جوان صورت می گیرد. بدین ترتیب شیره نباتی را به طرف جوانه های باقیمانده هدایت می کنیم. گاهی در طی عمل پنسمان میوه هایی که در زیر شاخه و یا در محل نامناسب تشکیل شده است به منظور مرغربیت دیگر میوه های موجود در روی شاخه تعدادی از آنها حذف گردد. همچنین شاخه هایی که قوی هستند لازم است در روی 2 تا 3 جوانه برگی آنها عمل پنسمان صورت گیرد. شاخه های جانشین را در تیر و مرداد ماه به طول 30 تا 35 سانتی متر پنسمان می کنند.

                                                           

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


فوت و فن های مدیریت زراعی به زبان ساده
درختان را علمی هرس بفرمایید!

نویسنده: معصومه فرجی*


در سیستم باغداری سنتی، باغدار بعد از برداشت محصول از باغ های خود، از میزان کیفیت و کمیت مدیریت های زراعی خود می کاهد و عمده فعالیتش محدود به آبیاری و سمپاشی های دوره ای می شود. این روند ادامه پیدا می کند تا زمانی که فصل پاییز از راه می رسد و برگ ها شروع به خزان می کنند. اکثریت، این گونه تصور می کنند که با آغاز فصل خزان مدیریت های باغبانی نیز کم می شود و زمان استراحت است. اکثر مردم تصور می کنند بعد از برداشت میوه، کار تمام می شود. اما علم کشاورزی پاییز و زمستان را در حکم بستری می داند که طی آن، درصد بالایی از کیفیت و کمیت محصول سال بعد درختان میوه تعیین می شود.
از جمله فعالیت های مهمی که طی دوره رکود درختان و درختچه ها نباید فراموش کرد، هرس شخم های پاییزه، کوددهی و سمپاشی های زمستانه است.
ماهنامه «دام کشت و صنعت» در نظر دارد در چند شماره آتی به مدیریت های زراعی ویژه پاییز و زمستان بپردازد بر همین اساس، در این شماره سعی دارد تا توضیح مختصری از آخرین دستاوردهای علم گسترده هرس- که یکی از مهم ترین و ضروری ترین اقدامات زراعی در درختان و درختچه هاست - به رشته تحریر در آورد.
***
باور این نکته که هرس اصولی علمی است که باغدار باید توجه ویژه به آن داشته باشد و برای اجرای آن با کارشناسان باغبانی، که به مهارت هرس و عادات گلدهی و میوه دهی درختان واقف هستند، مشورت کرده و از آنها مشاوره بگیرند امروزه امری است که اکثر باغدارانی که به صورت حرفه ای تولید محصول می کنند به آن اعتقاد راسخ دارند.

هرس چیست؟
در یک تعریف کلی باید گفت هرس Pruning عبارت است از قطع کامل یا جزئی قسمت های مختلف گیاه به منظور تحت تاثیر قرار دادن و هدایت مسیر رشد و باروری گیاه.
از مزایایی که عمل هرس می تواند در پی داشته باشد، می توان به حذف شاخه های ناخواسته بدشکل نابجا، خشک و آلوده به بیماری ها؛ توزیع مناسب شاخه ها در کلیه جهات به گونه ای که هوا و نور به میزان کافی در تاج درخت نفوذ کند؛ ایجاد تعادل بین اندام های رویشی و سیستم ریشه؛ متعادل کردن بار میوه در درخت و جلوگیری از سال آوری؛ دادن فرم و اسکلت مناسب به درخت؛ شکل سازی و فرم دادن به گیاهان زینتی نظیر انواع سروها، شمشاد هاو...؛ محدود کردن رشد گیاه برای تسهیل عملیات باغی و جوان ساختن درختان مسن از طریق حذف شاخه های پیر و تحریک گیاه برای تولید شاخه های جدید اشاره کرد.

زمان هرسPruning time
هرسی که طی فصل رشد در بهار و تابستان صورت می گیرد هرس تابستانه Green pruning نام دارد که به آن هرس سبز هم گفته می شود نظیر هرسی که برروی انواع درختچه های زینتی مثل به ژاپنی، یاس زرد و اسپیره بعد از اتمام دوره گلدهی در بهار انجام می شود. در برخی موارد این نوع هرس سبب افزایش رنگ و کیفیت میوه در سیب و انگور و هلو می شود. اگر هرس پس از ریزش برگ ها در پاییز با آغاز خواب زمستانه- مدت زمان بین اتمام ریزش برگ ها در پاییز و قبل از باز شدن جوانه ها در بهار - آغاز شود و تا اواخر زمستان ادامه داشته باشد، به آن هرس زمستانه Winter pruning گفته می شود البته باید مدنظر داشت که در این محدوده زمانی عواملی چون شرایط جغرافیایی و اقلیمی نوع درخت و عادات رویشی و زایشی آن خطر سرمای زودرس پاییزه و سرمای دیررس بهاره از جمله مواردی هستند که زمان هرس، نوع هرس و شدت هرس را تحت تاثیر قرار می دهند. طبق تحقیقات انجام شده هر چه هرس زمستانه در درختان و درختچه ها زودتر صورت بگیرد، جوانه ها در اوایل بهار زودتر شروع به رشد می کنند؛ این در حالیست که در مناطقی که احتمال وقوع سرمای دیررس بهاره وجود دارد، باز شدن سریع جوانه ها سبب قرار گرفتن آنها در معرض سرما و یخبندان می شود و ممکن است جوانه ها از بین بروند. یکی دیگر از معایبی که هرس زودهنگام می تواند داشته باشد این است که در درختان مناطق معتدله- که اغلب از درختان مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری هرس می شوند - سبب می شود که شاخه ها قبل از آنکه خود را برای تحمل سرما مقاوم کنند تحریک به رشد شوند، که در این حالت از دامنه تحمل آنها کاسته می شود و ممکن است جوانه ها آسیب دیده و نوک شاخه های هرس شده یخزده و خشک شوند. توجه به این اصل در هرس، به باغدارانی توصیه می شود که در مناطقی به سر می برند که زمستان های ملایم دارد و خطر سرمازدگی و بارندگی های طولانی مدت در آنجا وجود ندارد از اواخر پاییز تا اواخر اسفند فرصت کافی برای عمل هرس دارند. اما در مناطقی که احتمال یخبندان های طولانی مدت وجود دارد توصیه می شود هرس را تا اواخر زمستان و تا قبل از به جریان افتادن شیره گیاهی به تعویق بیندازند. کشاورزان اطلاعات مربوط به میزان بارش های سالیانه و دماهای فصول مختلف سال را می توانند از سازمان های هواشناسی منطقه خود دریافت نمایند تا با اطلاع کامل از شرایط جغرافیایی و اقلیمی باغ خود، مدیریت های زراعی خود را در بهترین زمان و با کمترین خطر آسیب دیدگی به درختان خود انجام دهند.

تقسیم هرس از نظر نوع برش شاخه
تنک کردن Thining Outنوعی قطع شاخه است که در آن کل شاخه قطع می شود و در سرشاخه زنی Heading back شاخه ها کوتاه می شوند؛ به عبارتی جوانه انتهایی و چیرگی راسی برطرف می شود. در این نوع برش جوانه های جانبی شروع به رشد می کنند، این نوع برش عموما در مورد درختچه های زینتی همچون شمشاد برگ نوترون و درختان همیشه سبزی، چون انواع سروها دیده می شود. انتخاب صحیح هر کدام از این دو نوع برش مستلزم شناخت خصوصیات گیاه مورد نظر و تشخیص شاخه های قوی و بارده از شاخه های ضعیف، مریض، خشک و بی بار است باغدار باید توجه داشته باشد که سربرداری های شدید در درختان میوه بدون انجام عمل تنک و حذف شاخه های دیگر سبب تولید شاخه های باریک علفی شده که تحمل سنگینی وزن برگ و میوه را نخواهند داشت و امکان آنکه شکسته شوند در آنها زیاد است. سربرداری های متوالی، رشد رویشی را به شدت تحریک می کند و سبب می شود تا نفوذ نور و عبور هوای آزاد به داخل تاج درخت کمتر شده و همچنین از میزان فتوسنتز برگ ها و کیفیت رنگ دهی میوه ها کاسته شود. در مقابل تنک کردن بی رویه و غیراصولی، سبب کاهش شاخه وکمبود برگ شده و روی کیفیت و کمیت میوه ها تاثیر نامطلوب می گذارد. هرس اصولی و علمی هرسی است که در آن بسته به نیاز هر درخت و با آگاهی کامل از عادات میوه دهی درخت و همچنین آشنایی با شرایط جوی، از هر دو نوع روش استفاده شود. به طور معمول شاخه های خشک، شکسته، مریض و نرک ها پاجوش ها، ریشه جوش ها و تنه جوش ها به طور کامل حذف می شوند و شاخه های قوی و بارده، سربرداری می شوند.
در هنگام هرس باید به چگونگی قرار گرفتن جوانه ها در شاخه های درختان توجه کرد. برخی جوانه ها حالت متقابل دارند و در سربرداری باید قیچی به صورت مستقیم و بدون زاویه بالای جوانه قرار بگیرد و ساقه هایی که جوانه های متناوب دارند قیچی به صورت زاویه دار و در بالای جوانه ای که رو به بیرون تاج درخت است قرار گرفته و عمل برش انجام شود. دقت کنید ساقه بدون آنکه جویده شود با یک فشار و حرکت قطع شود. محل برش در شاخه ها را نباید بی اهمیت انگاشت. دقت کنید محل برش نسبت به جوانه خیلی دور و خیلی نزدیک نباشد، زاویه برش هم به سمت بیرون تاج بوده و در حدود 30 درجه بسیار مناسب است. باغدار باید به این نکته توجه کند که ابزار استفاده در هرس استاندارد و تیز باشند و در صورت لزوم روغن کاری آن را قبل از هرس انجام دهند. استفاده از اره ها و قیچی های غیراستاندارد و زنگ زده و کُند نباید استفاده شود زیرا محل برش را ناصاف بر جای می گذارند و سبب می شوند تا بستری مناسب برای رشد و گسترش آفات و بیماری های قارچی ویروسی و باکتریایی ایجاد شود.

انواع هرس
یکی از انواع هرس که در سال های اول بعد از کاشت درختان برروی آنها اعمال می شود عمل تربیت نام دارد که طی آن برای درخت یک اسکلت و چهارچوب مناسب اتخاذ می شود. در این حالت شاخه های کج و نابجا و آنهایی که زاویه کمی با تنه اصلی دارند حذف می شوند و شاخه های فرعی با زاویه باز سربرداری می شوند فاصله اولین شاخه تا سطح زمین بهتر است 60 سانتی متر باشد و شاخه های فرعی نیز 20 سانتی متر از هم فاصله داشته باشند. تعداد شاخه های فرعی اصلی در تاج درخت، در درختان سردسیری حداکثر 8 عدد است، در غیر این صورت با مشکل نفوذ نور به وسط درخت روبرو می شوند و همچنین اعمال مدیریت های زراعی به خوبی امکان پذیر نمی شود. برای دریافت بهترین زاویه و بیشترین دریافت نور از سه نوع هرس فرم طبیعی یا حفظ شاخه وسط و نگهداری آن شاخه به عنوان پیشاهنگ مرکزیCentral Leader که شاخه های فرعی از آنها منشعب می شوند و یا فرم محور متغیر Modified Leader که در آن پس از قطع ساقه اصلی و به وجود آمدن چند شاخه جانبی قوی یکی از شاخه های جانبی که معمولا بالاترین و نزدیک ترین شاخه به محور وسط است به عنوان پیشاهنگ و محور و جانشین ساقه اصلی قطع شده استفاده می کنند. نوع دیگر فرم جامی Open Center است که برای دریافت نور بیشتر شاخه وسط از محل معینی قطع و شاخه های جانبی با موقعیت مساوی از اطراف آن به گونه ای خارج می گردند که وسط درخت باز باشد.
هر سه نوع ذکر شده در بالا مزایا و معایبی دارند و برای یک نوع از درختان مناسب هستند در فرم طبیعی پیشاهنگ مرکزی حجم تاج بزرگ و درخت پابلند می گردد و شاخه های اصلی تقریبا ضعیف هستند و به تدریج زیر بار خم می شوند. به علاوه، نفوذ نور در این روش تربیت کافی نیست و شاخه وسط ضعیف می گردد.
در فرم جامی امکان نفوذ نور و گردش هوا در داخل درخت بیشتر از انواع دیگر است و در میوه هایی که تشکیل رنگ در آنها مهم است طرفداران بیشتری دارد اما در مناطقی که نور فراوان است و رنگ میوه مورد نظر نیست فرم مناسبی نمی باشد.
بهترین روش برای درختان میوه تربیت با پیشاهنگ متغیر است که محور از 60ـ70 سانتیمتری سطح زمین قطع می گردد. در بهار با ظاهر شدن شاخه های جانبی بالاترین آن به عنوان جایگزین محور اصلی انتخاب و آن را کمتر کوتاه می کنند و بقیه را در چهار طرف محور جدید و کوتاه تر هرس می کنند در حالی که وسط درخت باز است، این روش، محاسن کلیه روش ها را دارد. بعد از ایجاد یک اسکلت مناسب در سال های اول کاشت درخت در زمین، هر ساله شاخه های خشک، مریض و نابجا و کلیه پاجوش ها و تنه جوش ها را قطع کنید.