یماری ویروسی ویروئید

وروئید لکه زرد مو(GYSVd) :Pospiviroidae

هجنس: Apscaviroid

 گونه: Grapevine yellow speckle viroid

اندازه: درGYSVd- 1366 تا 369 نوکلئوتید و در GYSVd- 2363 نوکلئوتید

ویروئیدها رشته ای از RNA هستنند که فاقد پوشش یا کپسید می باشند. ویروئیدها از بیماری زاهای مهم در گیاهان به شمارمیروند..

تاریخچه:

 این بیماری اولین بار در سال 1972 توسط تایلور و وودهام در استرالیا شرح داده شد. ویروئیدی متشکل از حدود 300 نوکلئوتید که در بیشتر گونه‌های مرکبات به ویژه بعضی از انواع نارنگی وانگور تولید آلودگی می‌کند و نشانه‌های آن عبارت است از تولید صمغ در پوست، تشکیل حفره‌هایی در چوب و مقابل آنهابرجستگیهایی در سطح داخلی پوست و کوتولگی میباشد.

 علائم بیماری:

با توجه به این که این بیماری در مناطق و اقلیمهای مختلف رشد می کند و علائم متفاوتی نشان می دهد ولی علائم بارز و مشخص آن ایجاد لکه های زرد رنگ و پراکنده در سطح برگ می باشد و همچنین رگبرگ نواری را می توان در سطح برگ مشاهده کرد.

عوامل بیماری


دو مولکول RNA حلقوی بسیار نزدیک به هم مرتبط با بیماری لکه زرد مو می باشند. وقتی که RNA استخراج شده از درخت انگور به خیار و گوجه فرنگی مایه زنی شود، آلودگی ممکن است صورت پذیرد ولی ویروئید در انها قادر به همانندسازی و تکثیر نخواهد بود. این دو ویروئید به طور مستقل قادر به اجاد بیماری لکه زرد در انگور می باشند.

ویروئیدGYSVd- 1اولین بار توسط کلتونو و رضائیان در سال 1988 از رقم "کابرنت فرانک"جدا شد. ویروئیدGYSVd- 2نیز اولین بار توسط کلتونو و رضائیان در سال 2989 از رقم "کیوتو" که بر روی پایه رقم " دوگریج" پیوند زده بود و علایم بیماری لکه زرد را نشان می داد، جدا شد. در ایران نیز این دو ویروئید، توسط زکی عقل و ایزدپناه در سال 1383 از تاکستانهای استانهای فارس ( شهرستانهای بوانات، میمند و شیراز) و آذبایجان غربی ( شهرستان ارومیه) گزارش شده است.

 

 برای تشخیص این بیماری شاخص های مختلفی وجود دارند که عبارتند از:

1.شاخص انتقال پیوند: برای این روش از ارقام اروپایی Mataro و Mission استفاده می شود که در اینها علائمی شبیه به علائم ایجاد شده در انگور است ولی نامنظم اند.

2.شاخص انتقال به  میزبانهای دیگر: GYSVd به طریق مکانیکی به خیار و سویا منتقل می شود ولی در آنها علائمی نشان نمی دهد. دیگر ویروئیدهای انگور پاتوژنهای گوجه فرنگی، خیار Gynuraaurantiacهستند و در انها علائم نشان می دهند.

3. شاخص الکتروفرز ژل پلی آکریلا مید ( Acrylamide): این شاخص مطمئن نیست لذا فقط به طور آزمایشی برای شناسایی ویروئید لکه زرد مو و دیگر ویروئیدهای انگور بکار می روند که طرز عمل آن شامل استخراج DNA، متمرکز ساختن است.

4. شاخص تجزیه مولکولی: روش مولکولی برای شناسایی ویروئیدهای انگور به کار می رود.

 ساختمانهای ثانویه ویروئید:

این ویروئید دارای ساختمانهای ثانویه می باشد که 5 ناحیه را دارا می باشد  این5 ناحیه عبارتند از:

1.      ( Central conserved region: CCR

2.      ناحیه بیماری زا (Pathogenic region: P)

3.      ناحیه متغییر (Variable region: V)

4.      ناحیه انتهایی سمت راست ( Terminal right region: TR)

5.     ناحیه انتهایی سمت چپ (Terminal left region: )                     

                                                                                              
عنوان: شناسایی و تعیین برخی خصوصیات مولکولی ویروئیدهای مو

 

به منظور تعیین ویروئیدهای مو دراستانی نمونه برداری از تاک های دارای علائم مختلف یا بدون علائم

در چند نقطه انجام شد. از بافت برگ نمونه ها نوکلئیک اسید کل استخراج و با استفاده از آغازگرهای اختصاصی ویروئیدهای گزارش شده مو، با روش RT-PCR بررسی شد. محصول پی سی آر پس از همسانه سازی تعیین ترادف شد. نتایج نشان داد که تاک های مورد بررسی به ویروئیدهای لکه زرد شماره 1 مو (GYSVd1)، لکه زرد شماره 2 مو (GYSVD2)، کوتولگی رازک (HSVd) و ویروئید استرالیایی مو (AGVd) آلوده هستند. بیشترین میزان آلودگی در نمونه ها مربوط به GYSVd1 و کمترین آن مربوط به AGVd بود. در هیچ موردی آلودگی به ویروئید اگزوکورتیس مرکبات دیده نشد. جدایه های GYSVd1 از لحاظ ترادف و ساختمان ثانویه ناحیه بیماری زایی مشابه اعضای تیپ دوم این ویروئید و همراه با علائم لکه زرد بودند. در آلودگی توام این ویروئید با ویروس برگ بادبزنی مو بر شدت علائم افزوده می شد. در ساختمان ثانویه جدایه های GYSVd2 و HSVd بیشترین تفاوت با سایر جدایه ها در نواحی بیماری زایی و انتهای سمت چپ مشاهده شد. ویروئید استرالیایی مو (AGVd) برای اولین بار از ایران گزارش می شود. جدایه ایرانی این ویروئید دارای خصوصیات بیولوژیکی و مولکولی متفاوتی نسبت به سایر جدایه ها و بیشترین تفاوت آن مربوط به ساختمان ثانویه ناحیه بیماری زایی بود.