آفات مهم  درختان گلابی

1-پسیل گلابی



یکی از آفات مهم درختان گلابی حشره ای به نام پسیل گلابی است، که محلی ها به آن شته می گویند، این حشرات ریز در مراحل جوانی با ترشح عسلک خود را پوشانده و از خود محافظت می کنند. تخمهای این حشره به رنگ زرد مایل به نارنجی، کشیده و نوک دار است. این شکل از تخم موجب چسبیدن تخم ها در بافت ها از ناحیه نوک دار می گردد.

 

 

حشره بالغ پسیل گلابی

 

 

 

 

پوره (نوزاد) پسیل گلابی

خسارت این حشره به دو صورت مستقیم و غیر مستقیم می باشد:

1-     خسارت مستقیم ناشی از نیش حشره در هنگام تغذیه از میزبان بوده که موجب بدشکلی، توقف رشد و ظهور نقاط نکروز (بافت های مرده به رنگ قهوه ای)روی شاخه ها و برگ های جوان است.

2-     خسارت غیر مستقیم به واسطه ترشح عسلک از سوی حشره است که نوزادان این حشره و اندام های گیاهی را می پوشاند. عسلک در مقابل نور خورشید به صورت عدسی عمل نموده و با متمرکز نمودن نور خورشید، بافت های گیاهی را می سوزاند. ضمنا میوه های آلوده به عسلک از ارزش کمتری برخوردار بوده و اثر سم پاشی را کاهش می دهد. شایان ذکر است که عسلک موجود در سطح میزبان عامل جذب قارچ های ساپروفیت(بیماری فوماژین) بوده که عامل کاهش فوتوسنتز در گیاه میزبان محسوب می شوند.

3-     نوع دیگری از خسارت غیر مستقیم این آفت که بسیار مهم و تاثیر گذار است ناقل بودن پسیل گلابی است. پسیل گلابی ناقل نوعی باکتری بدون دیواره سلولی به نام فایتوپلاسما است که در گلابی بیماری مهم زوال گلابی را ایجاد می کند.

بیماری زوال گلابی (Pear Decline) مهمترین عامل فایتوپلاسمایی گلابی است که باعث آسیب شدید به درختان مبتلا و خسارت اقتصادی قابل توجه می شود. علایم بیماری زوال گلابی به دو شکل عمده زوال سریع (Quick decline) و زوال تدریجی (Slow decline) بروز پیدا می‌کند. در حالت زوال عمومی که عمدتاً در تابستان و پاییز اتفاق می‌افتد، درخت آلوده ناگهان سبز خشک می‌شود و درخت در مدت کمتر از چند هفته دچار مرگ سریع می‌شود. یک لایه قهوه‌ای رنگ ممکن است در محل پیوند مشاهده شود. در برخی منابع، این لایه عامل زوال درختان معرفی شده که با بستن آوند‌ها، مانع انتقال جریان مواد غذایی بین تاج و ریشه می‌شود و بر حسب تشکیل سریع یا تدریجی این لایه، زوال سریع یا تدریجی اتفاق می‌افتد. در حالت زوال تدریجی، درخت در طول یکسال یا مدت زمان بیشتری ازبین رود. در این درختان، رشد شاخه و برگ‌ها محدود می‌شود. برگ‌ها رنگ پریده و خشبی شده ، کوچک مانده و حاشیه آن‌ها کمی به سمت بالا پیچ می‌خورند، این برگ‌ها اغلب در اواخر تابستان قرمز شده و در پاییز می‌ریزند. این درختان ممکن است سال‌ها زنده بمانند و یا بعد از چند سال از بین بروند. در اوایل بروز بیماری درختان شکوفه زیادی تولید می‌کنند، ولی با گسترش بیماری شکوفه‌دهی کاهش یافته و میوه‌های کمتر وکوچک‌تری تولید می‌شود. در این زمان نشاسته در بالای محل پیوند تجمع یافته ولی در پایین پیوند تقریبا وجود ندارد و لذا بیشتر ریشه‌های تغذیه کننده می‌میرند و بر خلاف بهبود‌های ظاهری و موقتی، درختان نهایتاً از بین خواهند رفت. به طور کلی در درختان آلوده، حلقه آوند آبکش فصل جاری درست در زیر منطقه پیوند تخریب شده و آوند‌های آبکش جایگزین شده در این منطقه، دارای عناصر آوندی کوچک و باریک‌تری نسبت به حالت طبیعی هستند. شدت علایم طی سال‌های مختلف ممکن است دچار نوسانات قابل توجهی شود. به طوریکه علایم برای چند سال ناپدید شده و سپس دوباره ظاهر می‌شوند . شکوفه دهی خارج از فصل علامت دیگری از این بیماری می باشد این علامت به راحتی در باغات دشت طامه قابل مشاهده است. همچنین از جمله خسارت این با توجه به خسارت های مستقیم و غیر مستقیم چند سال ندادن محصول و یک سال باردهی که در سال های اخیر در روستا طامه قابل مشاهده می باشد عنوان شده است.

مطالب ذکر شده در بالا نشان دهنده اهمیت این آفت و لزوم کنترل به موقع اهالی برای بدست آوردن محصول با کیفیت می باشد. اگر باغداران طامه دیگری محصول گلابی مانند سال های قبل برداشت نمی کنند به چند دلیل می باشد:

تغییر الگوی آب و هوایی: اگر از قدیمی های روستا در مورد آب و هوا سوال شود آنها این نکته را یادآوری میکنند که در سال های گذشته حتی در تیر ماه هم هوا بسیار خنک بوده در حالی که در سال های اخیر گرمای تابستان در روستای عزیزمان طاقت فرسا است و به طور کلی آب و هوا به سمت گرمی و خشکی پیش میرود، و پسیل گلابی هم در شرایط گرم و خشک خسارت شدیدی وارد میکند.

تغییر شغل و محل زندگی روستاییان: قدیم ها اکثرا در روستا زندگی می کردند و شغل اصلی آنها کشاورزی و دامداری بود، در حالی که هم اکنون اکثر اهالی در تهران، اصفهان و شهر نطنز ساکن هستند و اگر کار کشاورزی انجام می دهند به عنوان شغل دوم آنها است. به همین دلیل زمان آبیاری، کود دهی به موقع و منظم نیست باغ ها مانند گذشته مرتب وتمیز نیست بهداشت باغ که عامل اصلی و مهم در پیشگیری از خسارت آفات و بیماری هاست رعایت نمی شود در گذشته دام ها تمام علف های هرز و برگ ها را میخوردند، از شاخه ها و درختان خشک شده در باغ به عنوان سوخت زمستان استفاده می شد.

عدم استفاده به موقع از حشره کش ها: با توجه به جمعیت بالای این حشره اگر سم پاشی به موقع نباشد ، حتی باعث طغیان آفت می شود چراکه حشرات مفیدی به صورت طبیعی این حشره را کنترل می کنند اما سم پاشی خارج از نوبت باعث ازبین رفتن دشمنان طبیعی این حشره می شود، از طرف دیگر باغات طامه به صورت تزمین های کوچک با صاحبان مختلف می باشد و زمانی که شما در باغ خود اقدامات لازم برای کنترل این آفت را انجام میدهید، اگر همسایه باغ شما کنتر ل را به موقع انجام ندهد این حشره که پرواز میکند به باغ شما هم حمله میکند بنابراین نتیجه قطعی و قابل قبول زمانی اتفاق می افتد که همه باغداران اقدامات لازم برای کنترل را انجام دهند.

اما راه حل چیست؟ امروزه کنترل آفات از روش کنترل تلفیقی انجام میشود، در این روش کنترلی، کنترل های زراعی، بیولوژیک و کنترل شیمیایی درکنار هم استفاده می شود.

کنترل:

v      پسیل گلابی طالب آب و هوای گرم و خشک است و در نواحی که رطوبت نسبی پایین و درجه حرارت نسبتاً زیاد باشد تراکم و خسارتش شدت بیشتری دارد. از این رو در باغهایی که در زیر درختان اقدام به کشت یونجه یا پوشش سبز دیگری مانند جو نمایند، نظر به اینکه محیط را تا حدودی مرطوب می‌سازد، جمعیت آفت و تخمریزی حشره کاهش پیدا می‌کند.

v      رعایت اصول باغبانی: فواصل درختان نبایستی کمتر از 8 متر انتخاب شود، هرس شاخه‌های اضافی و کاستن از انبوهی بیش از حد شاخ و برگ که موجب تهویه بیشتر می‌شود در کاهش جمعیت آفت بسیار مهم است.

v      رعایت بهداشت باغ: در مورد گیاهان هم همانند کنترل بیماری در انسان ها پیشگری بهتر از درمان هست در این حالت نیاز به استفاده از سموم نیست و محصول تولید شده عاری از سم است و برای سلامتی ضرری ندارد بنابراین تمیز نگداشتن باغ و سوزاندن شاخه های آلوده و دفن برگ ها در پاییز از جمله اقداماتی است که باعث کاهش خسارت آفات و بیماری های گیاهی در فصل زراعی بعد شده و باغداران باید با آن توجه داشته باشند.

v      کنترل شیمیایی: مهمترین وتاثیر گذار ترین اقدام در کنترل شیمیایی، سم پاشی زمستانه  قبل از باز و متورم شدن جوانه های گل و برگ می باشد، باتوجه به اینکه این حشره به صورت بالغ و همچنین تخم در کنار جوانه های برگ زمستانگذرانی می کند سم پاشی با یک حشره کش مناسب (به عنوان مثال دیازینون) به همراه روغن زمستانه( مثل روغن ولک) بسیار تاثیر گذار است.

تخم های زمستان گذران

نوبت بعدی سم پاشی در صورت مشاهده عسلک یا حشره پسیل زمانی که میوه ها کوچک هستند با یک حشره کش مناسب باید انجام گیرد.

اگر بعد از ماه خرداد بازهم حشرات مشاهده شدند و عسلک زیادی ترشح شده بود ابتدا باید با آب پاشی یا صابون های گیاهی مناسب که اخیرا وارد بازار شده اند شستوشو انجام شود و بعدا در صورت لزوم سم پاشی تکرار شود.

در نهایت در کنار تمامی این راهکار ها اگر درخت ضعیف باشد آفات و بیماری ها در حداقل جمعیت هم خسارت زا خواهند بود بنابراین باید تغذیه و آبیاری درختان به موقع و به اندازه باشد تا سیستم خود گیاه نیز در برابر مهاجمان مقاومت خوبی داشته باش